فصل هشتم

فصل هشتم: پوشاک

پوشاک (مردان و زنان و کودکان)

لباس محلی: اهالی روستای دِه‌آباد دارای لباس محلی بوده اند اما سال هاست که این لباس از زندگی روزمره ی آن ها به بخچه ها نقل مکان کرده است. این سوال که چرا از لباس های محلی استفاده نمی‌شود پاسخ های متعددی دارد از جمله این که:۱- مسأله سنگینی و تا حدودی دست و پا گیر بودن این لباس به خصوص در مورد بانوان ، ۲-هزینه بر بودن آن ها ۳- شهرنشین شدن که مهم ترین دلیل آن محسوب می‌شود. .

لباس مردان عبارت بود از

کلاه نمدی، قبا ، زیرپوش قبا، شال کمر ، تنبان یا همان شلوار گشاد ( شبیه آن شلواری که مردان بختیاری می‌پوشند  ) این شلوار از پارچه ی مشکی دوخته شده و در قسمت پایین پاچه ها حدود بیست سانتی متر به شکل هفت و هشت و با نخ مشکی دوخته می‌شد ،گیوه محلی که شکل ها و نام های گوناگونی دارد و عرقچین.

اما لباس بانوان

چارقد ، پیراهن گشاد با یقه و چاک‌های آرایش ده، تنبان- که دامن شلواری است پرچین و ازکمر تا پایین زانو را می پوشاند -، کلاه و گیوه  و در هوای زمستانی به این لباس روپوشی به نام « آرخالق» زنانه یا  نیم تنه مخملی  اضافه می‌شد. چارقد ( چارقد čârqad ) پارچه سفید مربع شکلی است به ابعاد تقریبی  ۵/۱ متر  که سروگردن و سینه ها را به خوبی می پوشاند.

پیراهن ( پرون peran)، از پارچه ی رنگی با جنس های مختلف نظیر مخمل و تافته و... تهیه می‌شد که روی آن ها دست دوزی و سوزن دوزی و یراق دوزی داشت. نقش سوزن دوزی ها مختلف بود و بیشتر دور یقه و در پایین لباس استفاده می‌شد و نخ مورد استفاده غالبا از ابریشم بود. پیراهن روی دامن پر چین را می‌پوشاند به طوری که تقریباً بیست سانت از دامن نمایان بود . البته در دو طرف پیراهن چاک هایی ( به صورت مثلث) بود که روی یکدیگر قرار می‌گرفتند و به پیراهن فرم بهتری می‌داد. این چاک ها با پارچه ای متفاوت از پارچه ی اصلی پیراهن دوخته می‌شد.

در زمستان علاوه بر لباس همیشگی از کتی مخملی فاقد دکمه که غالباً بدون تزیین بود استفاده می‌شد. این کت که به آن آرخالق می‌گفتند دو مدل داشت: آستین دار و بدون آستین.که البته هر دو یک شکاف زیر بغل ( لوزی شکل) داشتند تا حرکت دست راحت تر صورت بگیرد و باعث پارگی کت نشود .

-نوع لباس قدیمی ها

لباس بیرونی خانم ها هم عبارت بود از یک نوع روبند و چاقچور، چاقجور که به آن شلوار دولاغ هم می‌گفتند لباسی یکسره بود که شلوار به قسمت تنه وصل بود .

(هانری رنه) که در سال ۱۹۰۷ میلادی به ایران سفری داشته می‌نویسد:

چاقچور شلوار بسیار گشادی است که در مچ پا باریک می‌شود و جورابی هم از همان پارچه به آن متصل است، زن علاوه بر چاقچور چادر سیاهی را که در تمام بدن او را می‌پوشاند و ولی از حدود نیم قرن پیش ، از این نوع لباس ها خبری نبود ولی چادر همیشه پوششی مناسب و عمومی بود که سابقه ای بسیار طولانی دارد.

بعضی پیر زن ها یک نوع دامن بسیار پرچین می‌پوشیدند که به آن (شلیته) می‌گفتند لباسی جلیقه مانند هم روی پیراهن کوتاه خود می‌پوشیدند که (یل) نامیده می‌شد. سربندی هم داشتند که به آن (کت cat) می‌گفتند.

پیراهن مردان قدیمی تر در آن زمان یقه برگردان نداشت یقه آن رشته باریکی از همان پارچه بود که دور گردن را می‌گرفت و در عوض جادکمه ای از قیطان دولا، به آن دوخته شده بود که به دکمه ای صدفی که روی شانه چپ بود بسته می‌شد، بعضی هم همان قبای بلند قدیمی را به تن می‌کردند و گاهی شالی هم به کمر می‌بستند ولی عموم مردم همین لباس امروزی را به تن داشتند.

مردان روستائی هم تنبانی به پا می‌کردند که بیشتر مشکی رنگ و پیراهنی ساده بدون یقه برگردن داشتند و کتی روی آن می‌پوشیدند بعد از جنگ دوم یک نوع کت به نام (فرنچ) که لباس نظامیان متفقین بود در بازار به مقدار زیاد دیده می‌شد که خریداران آن بیشتر روستائیان بودند هیچ روستائی سرش بی کلاه نبود، از یک نوع کلاه، بهنام کلاه نمدی استفاده می‌کردند که به وسیله چند نفر (کلاه مال) درست و عرضه می‌شد.

زنان روستائی بدون استثنا پیراهنی از نوع چیت های گلدار تا روی پا به تن می‌کردند با شلواری از پارچه مشکی و تماما سربندی به سر می‌بستند، از چادر کمتر استفاده می‌کردند و اغلب دیده می‌شد که بچه کوچک خود را با چادر به پشت می‌بستند و به کار مشغول می‌شدند، یا کالائی را برای فروش به شهر می‌آوردند.

کفش و لباس های متداول در سابق

۱- پوستیـن ۲- کُلَجَـه پوستیـن ۳- جبّـه ( آله جه )۴- چوخه ۵-یـل  ۶- نظامـی (نوعی شلوار) ۷- دون ۸- شیـلوار(شَلیـته) ۹- کاراس (پیـرهن) ۱۰- که وَن (چارقـد)۱۱- چَرشودولاق ۱۲- شـال ۱۳- قزاقی (نـوعی پیرهن) ۱۴- پالتـو ۱۵- نیم تنـه ۱۶- چاروق ۱۷- پاتابه ۱۸- عرق چین ۱۹- کلاه نمدی ۲۰- کُمخ (نوعی کفش)

۲۱- قُنِدره (نوعی کفش) ۲۲- اُتِری(نوعی کفش) ۲۳- گیوه ۲۴- زنگال ۲۵- کلاه پوستی