در حال بارگذاری…
۷۷۲ مصدر در واژه‌نامه — همه قابلِ صرف
مهم‌ترین تفاوتِ این گویش با فارسی همین است. در گذشتهٔ افعالِ متعدی و سببی، شناسهٔ فاعلی درونِ فعل می‌آید — بعد از پیشوند و پیش از بن:ba-m-sătیعنی «ساختم». ولی در افعالِ لازم و همهٔ زمان‌های حال، شناسه در پایان می‌نشیند:a-vez-ănیعنی «می‌دوم». زبان‌شناسان به این الگو نظامِ کنایی می‌گویند.
| شخص و شمار | دستهٔ اول — درون‌وند (گذشتهٔ متعدی) | دستهٔ دوم — پایانی (لازم و حال) |
|---|---|---|
| اول‌شخص مفرد | m | ăn |
| دوم‌شخص مفرد | d | e |
| سوم‌شخص مفرد | š | a |
| اول‌شخص جمع | măn | in |
| دوم‌شخص جمع | dăn | igo |
| سوم‌شخص جمع | šăn | an |
آربِریگَن
بریدن پارچه برای دوختن.، ، صفتِ مفعولی
| زمان | 1s | 2s | 3s | 1p | 2p | 3p |
|---|---|---|---|---|---|---|
| حال اخباری | a-ărberin-ăn | a-ărberin-e | a-ărberin-a | a-ărberin-in | a-ărberin-igo | a-ărberin-an |
| حال التزامی | ba-ărberin-ăn | ba-ărberin-e | ba-ărberin-a | ba-ărberin-in | ba-ărberin-igo | ba-ărberin-an |
| حال در حالِ انجام | dăra-a-ărberin-ăn | dăra-a-ărberin-e | dăra-a-ărberin-a | dăra-a-ărberin-in | dăra-a-ărberin-igo | dăra-a-ărberin-an |
| گذشتهٔ ساده | ba-ărberi-ăn | ba-ărberi-e | ba-ărberi-a | ba-ărberi-in | ba-ărberi-igo | ba-ărberi-an |
| گذشتهٔ استمراری | a-ărberi-ăn | a-ărberi-e | a-ărberi | a-ărberi-in | a-ărberi-igo | a-ărberi-an |
| گذشتهٔ نقلی | ba-ărberi-a-ăn | ba-ărberi-a-e | ba-ărberi-a-a | ba-ărberi-a-in | ba-ărberi-a-igo | ba-ărberi-a-an |
| گذشتهٔ دور | ba-ărberi-a-bod-ăn | ba-ărberi-a-bod-e | ba-ărberi-a-bod-a | ba-ărberi-a-bod-in | ba-ărberi-a-bod-igo | ba-ărberi-a-bod-an |
| گذشتهٔ التزامی | ba-ărberi-a-băn | ba-ărberi-a-be | ba-ărberi-a-ba | ba-ărberi-a-bin | ba-ărberi-a-bigo | ba-ărberi-a-ban |
| آینده | kam-ăn-ărberi | kam-e-ărberi | kam-a-ărberi | kam-in-ărberi | kam-igo-ărberi | kam-an-ărberi |
همان شش صورتِ دستهٔ اوّل، این بار به‌جای شناسهٔ فعل در نقشِ مضافٌ‌الیه: «کتابت» می‌شود katăb-a-d و «کتابتان» katăb-e-dăn. میانجی پیش از ضمیرِ مفرد a است و پیش از ضمیرِ جمع e؛ پس از مصوّت هیچ میانجی‌ای نمی‌آید (madresa-š). صفحهٔ برگردان این قاعده را اجرا می‌کند — ولی فقط وقتی بنِ اسم را در واژه‌نامه بشناسد.
بیشترِ فعل‌های این گویش منظّم‌اند: با حذفِ an از مصدر بنِ ماضی می‌ماند و با حذفِ نشانهٔ ماضی بنِ مضارع. ولی برای این ۳۶ فعل، سند بن‌ها را صریح نوشته — و در چند مورد نتیجه با قاعده یکی نیست («کندن» بنِ مضارعش ărtūn است نه ărtăn).
| مصدرِ فارسی | مصدرِ گویشی | بنِ ماضی، مضارع |
|---|---|---|
| تراشیدن | baterăštan | terăšt ، terăš |
| پیراستننامنظّم | ărverăštan | ărverăšt ، ărverăz |
| جستننامنظّم | biyoštan | yošt ، yūz |
| گذشتننامنظّم | bavedaštan | vedašt ، vedar |
| بافتننامنظّم | bavăftan | vat ، văf |
| کاشتننامنظّم | bakaštan | kašt ، kăr |
| حرف زدن | bahangărdan | hangărd ، hangăr |
| خواندن | ărxăndan | ărxănd ، ărxăn |
| کندن ( جدا کردن ) | ărtăndan | ărtănd ، ărtūn |
| به جای آوردن | baveĵărdan | veĵărd ، veĵăr |
| ماندن | bomăndan | mănd ، măn |
| خوردننامنظّم | baxardan | xard ، xor |
| نشاندن | ărčăndan | ărčănd ، ărčăn |
| آوردن ( جاندار ) | botăndan | tănd ، tūn |
| ورپاشیدن | ărpăčenūwan | ărpăčenă ، ărpăčen |
| ترکاندن | baterakenūwan | terakenă ، teraken |
| خشکاندن | ărhoškenūwan | ărhoškenă ، ărhošken |
| گرداندن | bagelnūwan | gelnă ، geln |
| پکاندن | bopokkenūwan | pokkenă ، pokken |
| ترساندن | batarsenūwan | tarsenă ، tarsen |
| لرزاندن | balarzenūwan | larzenă ، larzen |
| ورپریدن | ărparrūwan | ărparrū ، ărparr |
| ترشیدن | botoršūwan | toršū ، torš |
| ترکیدن | baterakūwan | terakū ، terak |
| چریدن | bačerrūwan | čerrū ، čerr |
| سُریدن( سُرخوردن ) | botorrūwan | torrū ، torr |
| پیمودن ( مسّاحی ) | ărpeymūwan | ărpeymă ، ărpeym |
| پژمردن | ărpelănigūwan | ărpelănigū ، apelăni |
| دیدننامنظّم | badigan | di ، vin |
| چیدن | bačigan | či ، čen |
| خریدن | barigan | ri ، rin |
| بردن ( جاندار ) | bašigan | ši ، šin |
| بریدن ( پارچه ) | ărberigan | ărberi ، ărberin |
| زدننامنظّم | derbassan | derbass ، derband |
| نشستننامنظّم | ăčassan | ăčass ، ăčin |
| برانداختننامنظّم | ărfessan | ărfess ، ărfess |