
عکس از Steve Hurst @ USDA-NRCS PLANTS Database ، مجوز Public domain، ویکیمدیا کامانز
خارشتر گیاهی از تیرهٔ بقولات است و آنچه در فرآوردههای دیاوا به کار میرود، اندام هوایی آن است. در طب سنتی ایران مزاجش معتدل دانسته میشود و از دیرباز برای دفع سنگ کلیه و ادرارآوری و ملیّن ملایم به کار میرفته است.
پژوهشهای امروزی روی خارشتر بیشتر حول کمک به سلامت کلیه و مجاری ادراری بودهاند. از ۵ یافتهٔ ثبتشده، ۳ مورد در انسان آزموده شده و بقیه در حد مطالعهٔ آزمایشگاهی، کاربرد سنتی یا ثبت سنتی در مونوگراف است.
دیدن عرق خارشترمرور نظاممند ۱۴ کارآزمایی دربارهٔ سنگهای ادراری، مطالعههایی از عرق و عصارهٔ خارشتر را یافت که دفع سنگ را با هیدروکلروتیازید مقایسه کرده بودند؛ اندازهٔ نمونه و گزارش عوارض برای نتیجهگیری قطعی محدود بود.
خارشتر در مرور نظاممند پژوهشهای سنگ ادراری، از گیاهانی نام برده شده که در کاهش تشکیل سنگ اثر نشان دادهاند.
خواص دارویی خارشتر در یک مرور نظاممند علمی گردآوری شده و جایگاه سنتیاش برای سنگ کلیه و افزایش ادرار را بررسی کرده است.
عصارهٔ خارشتر در کارآزمایی بالینی تصادفیشده با داروی ادرارآور رایج مقایسه شده و در دفع سنگهای کوچک کلیه و حالب اثر قابل مقایسه نشان داده است.
ترنجبین خارشتر در کارآزمایی شاهددار روی عملکرد کلیهٔ بیماران نارسایی مزمن بررسی شده است.
مزاج خود گیاه: معتدل — مایل به گرمی
مصلح: گلاب.
ترنجبین، شیرابهٔ خارشتر، در طب سنتی برای زردی نوزاد کاربرد دیرینه دارد.
خارخاسک — ترکیب سنتی شناختهشده برای کلیه و مجاری ادراری؛ هر دو ادرارآورند و در کمک به دفع سنگ کنار هم به کار میروند.
برای افزایش حجم ادرار و شستوشوی مجاری ادراری مونوگراف رسمی اروپایی دارد.