
عکس از Alvesgaspar ، مجوز CC BY 2.5، ویکیمدیا کامانز
کاسنی گیاهی از تیرهٔ کاسنیان است و آنچه در فرآوردههای دیاوا به کار میرود، برگ و ریشه آن است. در طب سنتی ایران مزاجش سرد و تر دانسته میشود و از دیرباز برای تقویت و خنککردن کبد و رفع حرارت خون و صفرا به کار میرفته است.
پژوهشهای امروزی روی کاسنی بیشتر حول کمک به تقویت اشتها، کمک به تعادل چربی خون، کمک به سلامت کبد بودهاند. از ۵ یافتهٔ ثبتشده، ۴ مورد در انسان آزموده شده و بقیه در حد مطالعهٔ آزمایشگاهی، کاربرد سنتی یا ثبت سنتی در مونوگراف است.
دیدن عرق کاسنیکاسنی برای کمک به هضم و رفع بیاشتهایی خفیف کاربرد ثبتشده دارد و مونوگراف رسمی اروپایی دارد.
کاسنی در مرور نظاممند و فراتحلیل کارآزماییهای بالینی روی آنزیمهای کبدی و چربی خون افراد مبتلا به کبد چرب بررسی شده و بهبود گزارش شده است.
کاسنی در کارآزمایی دوسوکور روی آنزیمهای کبدی بیماران بررسی شده و اثر محافظتی گزارش شده است.
دانهٔ کاسنی در کارآزمایی دوسوکور روی افراد دیابت نوع ۲، شاخصهای قند، التهاب و چربی خون را بهتر کرده است.
ژل عصارهٔ ریشهٔ کاسنی در کارآزمایی بالینی شاهددار برای مراقبت از پوست آسیبدیده بررسی شده و اثر محافظتی نشان داده است.
این گیاه در فهرست گیاهان دارویی ایران ثبت شده است؛ یعنی داروهای گیاهی ساختهشده از آن در کشور پروانهٔ رسمی دارند.
مزاج خود گیاه: سرد و تر — با شدت ملایم
مزاج عرق کاسنی: سرد و تر — ملایمتر از خود گیاه
مصلح: کمی عسل یا زنجبیل، بهویژه برای کسانی که مزاج سرد دارند.
کاسنی در طب سنتی ایران «شاه داروهای کبد» خوانده میشود و پرمصرفترین عرق خنککننده است.
شاهتره — مشهورترین جفت عرقیات ایرانی؛ هر دو گیاه کبد و پوستاند و کنار هم اثر یکدیگر را کامل میکنند. توجه: شاهتره «مصلح» کاسنی نیست — هر دو سردند و سردی هم را تعدیل نمیکنند.
菊苣Jújù
طبع و مزه: خنک، مزهٔ تلخ و شور، اثر بر کبد، کیسهٔ صفرا و معده
کاسنی در طب چینی هم مثل طب ایرانی «سرد» و «گیاه کبد» است — دو سنت کاملاً جدا با یک نتیجه.
در فارماکوپهٔ چین از مسیر طب اویغور وارد شده و نشانگرهای کیفی آن تدوین شده است.
برای کوتاهکردن دورهٔ سرماخوردگی کاربرد ثبتشده دارد و مونوگراف رسمی اروپایی دارد.
برای پیشگیری از میگرن کاربرد سنتی ثبتشده دارد و مونوگراف رسمی اروپایی دارد.
برای کبودی و دردهای عضلانی، فقط بهصورت موضعی، مونوگراف رسمی اروپایی دارد.
