واژه‌های «آ»

۱۵۲ واژه در گویشِ ده‌آبادی

آبِریăberi: آبرو.
آبِری دَردَنăberi dardan: آبرو داشتن.
آبِری رِجیăberi reĵi: آبرو ریزی.
آبی زَنگالیăbi zangăli: آبی پررنگ.
آت آشغالăt ăšγăl: آشغال، چیز های بی ارزش.
آتِشăteš: آتش.
آتِش بَسَّنăteš bassan: آتش زدن.
آتِش بوسوجِنووَنăteš būsūĵenūwan: آتش سوزاندن
کنایه از بسیار ناآرام و شریر بودن.
آتِش پارَăteš păra: آتش پاره، کنایه از پرجست و خیز و بی قرار.
آتِش دِر بَسَّنăteš der bassan: آتش زدن.
آتِش سوجیăteš sūĵi: آتش سوزی.
آتِش فِشانăteš fešăn: آتشفشان.
آجِدَăĵeda: میخ کوب شده، کوبیده.
آجِدَنăĵedan: نصب کردن، راست ایستادانیدن
سوزن را در جایی فرو بردن.
آجُر پِزیăĵor pezi: آجرپزی.
آجِزوăĵezū: عاجز، درمانده، ناتوان ( مونّث )
زن کور، نابینا.
آجین آجینăĵin ăĵin: جای کوک های رختخواب، سوراخ سوراخ.
آچاندَنăčăndan: نشاندن.
آچَسَّنăčassan: نشستن.
آخاندăxănd: آخوند.
آخِرِ شُوăxere šow: آخر شب.
آخِرِی گونوَăxerey gūŋwa: آخرین، آخرین دفعه.
آدار وادار کَردَنădăr vădăr kardan: آراستن.
آدَم سوجَنădam sūĵan: آدم سوزان، مردم آزار.
آدَم نَدیگَădam nadiga: آدم ندیده، کنایه از گوشه گیر و خجالتی.
آدَمخُرَădamxora: آدم خوار، وحشی.
آدووَنădūwan: دادن.
آدینیَădiŋya: آدینه، جمعه.
آر وَز آچین کَردَنăr vaz ăčin kardan: بالا و پایین پریدن.
آرا ویراără viră: آراستن و ویراستن.
آراردَنărărdan: بر آوردن، جدا کردن مغز هندوانه و خربزه از پوست.
آراسَّărăssa: آراسته.
آرام بَگِرَتَّنărăm bagerattan: آرام شدن، آرامش یافتن.
آربِریگَنărberigan: بریدن پارچه برای دوختن.
آربَسَّنărbassan: سر هم کردن، زیر دیوار را بستن.
آرپاتَنărpătan: ورپاشیدن.
آرپاچِنووَنărpăčenūwan: پاک کردن غلّات و حبوبات در سینی به صورت باد دادن آن برای جدا کردن خاشاک از دانه ها.
آرپاچووَنărpăčūwan: ور پاشیدن.
آرپاچیگووَărpăčigūwa: بی دقت، کم توجّه، کسی که دچار اختلال حواس شده.
آرپاچیگووَنărpăčigūwan: هذیان گفتن، اختلال حواس.
آرپَرّووَنărparrūwan: نوعی نفرین به معنی ناپدید شدن، ور پریدن، پریدن.
آرپُزّووَنărpozzūwan: پف کردن، ورآمدن.
آرپِلاسینیگووَنărpelăsinigūwan: پلاسیده شدن، پژمردن، رو به فساد نهادن و کهنه شدن میوه.
آرپِلانیگووَنărpelănigūwan: پژمرده شدن.
آرپِیمووَنărpeymūwan: پیمودن، اندازه گرفتن طول و همچنین مساحت زمین.
آرتărt: آرد.
آرتاندărtănd: آغشته به آرد.
آرتاندَنărtăndan: جدا کردن. کندن، از ریشه در آوردن.
آرتُوگِنووَنărtowgenūwan: قهر کردن، سر سنگین بودن.
آرچاندَنărčăndan: سوار کردن، بر نشاندن.
آرچیگَنărčigan: برچیدن، جمع کردن فرش و سفره و....
آرخاندَنărxăndan: خواندن.
آرد یَنărd yan: آرد جوین (جوین در پهلوی، yaven )
آردَردَărdarda: سودا زده، نگران.
آردِرَزووَنărderazūwan: ور پریدن، نوعی دشنام.
آردُوărdow: مخلوطی از آرد و آب برای خوراک گاو.
آردِوِجărdeveĵ: آردبیز، غربال ( نوعی الک ).
آردووَنărdūwan: نشان دادن، برشمردن.
آررِتَّنărrettan: جمع کردن بوته های صیفی پس از برداشت محصول.
آرسَتَّنărsattan: وزن کردن، سنجیدن ( در پهلوی، saxtan ).
آرسُتَّنărsottan: سوختن، سوزش درون.
آرسِرَنگیگووَنărserangigūwan: فراموش کارشدن، پکر شدن.
آرشُدَنăršodan: وررفتن به چیزی.
آرشُشتَنăršoštan: ور شستن، آب کشیدن لباس، ریگ شور کردن حبوبات.
آرشَلّووَنăršallūwan: لنگیدن، شلیدن.
آرغُلامبووَărγolămbūwa: برآمده، برجسته، ور قلنبیده.
آرغُلّووَنărγollūwan: جوشیدن آب و مایعات و به طرف بیرون ریختن.
آرفِسَّنărfessan: برانداختن، انداختن ( در پهلوی، vistan).
آرفِسّووَنărfessūwan: برانداختن، ریشه کن کردن، بار را بر زمین انداختن.
آرکَتَّنărkattan: برچیده شدن، بر افتادن ( در پهلوی، kaftan ).
آرکُسَّنărkossan: زدن، کوبیدن ( در پهلوی، kūstan ).
آرکوئیگووَنărkūigūwan: دست یا پا به شدّت به جایی برخورد کردن.
آرکیشووَنărkišūwan: ور کشیدن، خالی کردن، سنجیدن، بالا کشیدن پاشنه ی کفش و مانند آن.
آرگِرَتَّنărgerattan: برداشتن، برگرفتن.
آرمالووَنărmălūwan: ور مالیدن، بالا زدن پاچه شلوار.
آرِمِدَنăremedan: ور آمدن، جداشدن.
آرمَریگووَنărmarigūwan: ورشکسته شدن.
آروازِنووَنărvăzenūwan: غازیدن، حلّاجی کردن.
آرواندَنărvăndan: پهن کردن ( فرش، سفره و مانند آن ).
آروِراشتَنărverăštan: پیراستن
چیدن مو یا پشم
زدودن شاخه های زاید درختان.
آروسărūs: عروس.
آروسَکărūsak: عروسک.
آروسیărūsi: عروسی.
آروَشتَنărvaštan: بر جستن، بر جهیدن.
آرویگَردَنărvigardan: با شدّت پاره کردن، چاک دادن پارچه.
آرهُشکِنووَنărhoškenūwan: خشک کردن.
آرهُشکووَنărhoškūwan: خشک شدن، تمام شدن رطوبت.
آرهَلّووَărhallūwa: تره باری که در اثر تشنگی و... می خشکد.
آرهَنجِدَنărhanĵedan: ریز ریز کردن میوه به طوری که قابل استفاده نباشد.
آریابَسَّنăryăbassan: به هم بستن.
آریانووَنăryănūwan: بر هم نهان، روی هم گذاشتن.
آزاد وا کَردَنăzăd vă kardan: آزاد کردن.
آزُغَăzoγa: ( ترکی ) آذوقه.
آسا / آسّونوَăsă / ăssūŋwa: آستانه، درگاه.
آسان واوُدَنăsăn văvodan: آسان شدن.
آسَّرăssar: آستر.
آسَّر دیمَăssar dima: آستر و رویه.
آسِمان غُرامبَ‌ăsemăn γorămba: رعد و برق.
آسودَăsūda: آسوده.
آسیگُوăsigow: آسیاب.
آسیگُو دَسّیăsigow dassi: آسیاب دستی.
آسیگُووانăsigowvăn: آسیابان.
آسیگُوییăsigowi: غلّه ای که برای خرد کردن و آسیاب کردن تمیز شده است.
آش وَلگăš valg: آش رشته.
آشپَز خونوَăšpaz xūŋwa: آشپزخانه.
آشپِزیăšpezi: آشپزی.
آفăf: یکی از قسمت های دستگاه قالی بافی.
آفتُوăftow: آفتاب.
آفتُو دَرشُدăftow daršod: آفتاب غروب، هنگام غروب آفتاب.
آفتُو ریăftow ri: آفتاب رو، کنار دیواری که آفتاب بر آن می تابد و در زمستان پای آن می نشینند، در آفتاب، مقابل آفتاب.
آفتُو گَردانăftow gardăn: گل آفتابگردان.
آفتُو گیرăftow gir: آفتاب گیر.
آفتُوگَăftowga: آفتابه.
آفتُوییăftowi: آفتابی.
آفِّرینăfferin: آفرین.
آفِسَăfesa: آستین.
آفِسِ آرمالووَăfese ărmălūwa: آستین بالا زده.
آگِرَتَّنăgerattan: گرفتن.
آلَăla: برگه ی خشک شده ی سیب و زردآلو.
آلِăle: طرف
لنگه، تای چیزی
قسمتی از چیزی.
آلِ پارَ کَردَنăle păra kardan: بلغور کردن.
آلِ پَلیăle pali: بغل شکم، به پهلو.
آلَ کَتَّنăla kattan: افتادن، به یک طرف افتادن، به پهلو افتادن، چپ کردن.
آلاتălăt: زردچوبه.
آلاخان والاخانălăxăn vălăxăn: دربدر، سرگردان، آواره و پریشان.
آلالَălăla: سیب پنبه وقتی از پنبه تهی می شود.
آلانălăn: علف ها و برگ های باقی مانده در باغ ها و مزارع در فصل پاییز که گوسفندان را در آن می چرانند، پوشال و ساقه ی گیاهان.
آلِشăleš: ( ترکی ) تبدیل، عوض.
آلِش بُبُدَنăleš bobodan: عوض شدن.
آلِش کَردَنăleš kardan: تبدیل کردن.
آلِشیăleši: عوضی.
آلودَălūda: آلوده.
آلیچوăličū: آلوچه.
آم شور/ یام شورăm šūr / yăm šūr: جامه شور، چوبی که گازران بر رخت کوبند.
آمبارămbăr: انبار.
آمبار کَردَنămbăr kardan: انبار کردن.
آمپورămpūr: آمپول.
آموămū: عمو.
آنăn: از مالکیت ( نِ کَتاب آن شُمَهَ = این کتاب از شماست ).
آنچِ یاănče yă: هر آن جایی که.
آندănd: پسوندی است به معنی آغشته.
آنیَّăŋyya: آینه.
آواز آرخاندَنăvăz ărxăndan: آواز خواندن.
آوِتَّăvetta: آویخته، آویزان.
آوِتَّنăvettan: آویختن، آویزان کردن.
آوُردَăvorda: زمینی که کاملاً زیر و رو شده.
آوُردَ بَجِدَنăvorda baĵedan: کندن عمیق زمین برای کاشتن.
آوِشکăvešk: آب دهان که مانند تارآویزان شود.
آوَنگانăvangăn: آویزان.
آویرِگیăviregi: آبستن بودن.
آویروăvirū: آبستن.
آیَندَăyanda: آینده.

↑ بازگشت به بالای صفحه