واژه‌های «پ»

۲۸۸ واژه در گویشِ ده‌آبادی

پِpe: پدر.
پِ ما دارpe mădăr: پدر مادردار، دارای اصل و نسب.
پِ نَدارpe nadăr: بی پدر ( توهین ).
پاpă: هر قطعه از زمین.
پا بُدَنpă bodan: برخاستن
بیدارشدن.
پا بِرَنَpă berana: پا برهنه.
پا بَگِرَتَّنpă bagerattan: پا گرفتن، کنایه از مستقر شدن و قرار گرفتن.
پا بِماpă bemă: نزدیک زایمان، زنی که ماه آخر حاملگی را می گذراند.
پا بَند گِلّووَنpă band gellūwan: مقید شدن، پایبند شدن.
پا پِچَpă peča: نوار پارچه ای که برای جلوگیری از آسیب و سرما به دور پا پیچند.
پا پَچِ کیشووَنpă pače kišūwan: پا پس کشیدن، از انجام کاری عقب نشینی کردن.
پا پِچ گِلّووَنpă peč gellūwan: پا پیچ کسی شدن، کسی را بی جهت آزار رساندن.
پا پَچِ نووَنpă pače nūwan: عقب رفتن، پس رفتن.
پا پَروpă parū: برگ های خشک و بی فایده ی پایین گیاه، برگ های ریز تنباکو.
پا پِش نووَنpă peš nūwan: پا پیش گذاشتن، پیش قدم شدن.
پا پِی گِلّووَنpă pey gellūwan: پیگیر شدن، پافشاری.
پا پیلوpă pilū: پله های داخل حلقه چاه.
پا تَرسَpă tarsa: کسی را ترساندن.
پا دِ فَرارنووَنpă de farărnūwan: فرارکردن، گریختن.
پا دِ واشدووَنpă de văšdūwan: روی پا ایستادن، کنایه از اصرار کردن.
پا داغpă dăγ: پا برهنه.
پا داغِنیگووَنpă dăγenigūwan: پا باز شدن ( در باره ی کسی می گویند که شروع به آمد و شد به جایی کرده باشد ).
پا دَرِمِدَنpă daremedan: از پا در آمدن، ناتوان شدن.
پا رو چال وَشتَنpă rū čăl vaštan: پا در چاله افتادن، کنایه از گرفتارشدن.
پا رو سِن نووَنpă rū sen nūwan: پا به سن گذاشتن.
پا کَردَنpă kardan: پوشیدن کفش یا جوراب
بیدارکردن.
پا گِرَتَّنpă gerattan: دور قبر را با سنگ و آجر ساختن و محکم کردن.
پا گوش دَردَنpă gūš dardan: پا نگه داشتن، کنایه از صبر کردن، ماندن و منتظر بودن.
پا مورچَ کَتَّنpă mūrča kattan: خواب رفتن پا، مورمور شدن پا، گز گز شدن.
پا وازpă văz: پای جوش درختان، درختی که در پای درخت بزرگ تر ( از نوع خود ) سبز می شود.
پا وِدارpă vedăr: تند، سریع، اقدام فوری.
پا وَشتَنpă vaštan: تند از جای خود برخاستن.
پا یاpă yă: در برابر هم، معادل هم.
پابُ آچین کَردَنpăbo ăčin kardan: نشست و برخاست مکرر برای انجام دادن کاری.
پاپِچpăpeč: مزاحم
آن چه که بر پا پیچند.
پاتیلpătil: دیگ بزرگ.
پاتینیpătini: طبقی چوبی که با آن غلّه را برای پاک کردن برافشانند، دانه برافشان، پاتنی.
پاچَpăča: پاچه.
پاچَ آرمالووَpăča ărmălūwa: پاچه ور مالیده.
پاچِ پارَpăče păra: پاچه پاره، مرد ناسزاگو و بد اخلاق.
پاچِ پاروpăče părū: زن بداخلاق و ناسزا گو.
پارچَpărča: پارچه.
پارچِ کاریpărče kări: پارچه کرباس.
پاشنَpăšna: پاشنه.
پاشنِ پا بَتِرَکووَpăšne pă baterakūwa: پاشنه پا ترک خورده، کنایه از کسی که حال کارکردن ندارد.
پاشنِ پا بَتِرَکووَنpăšne pă baterakūwan: پاشنه پا ترک خوردن، کنایه است از برای انجام کار خود تنبل و ناتوان بودن.
پاشنِ کَشpăšne kaš: برامدگی انتهای جهاز شتر که از عقب افتادن بر شتر جلوگیری می کند.
پاشورَpăšūra: پاشویه.
پاک دَلpăk dal: پاک دل، مخلص.
پاک واکَردَنpăk văkardan: تمیز کردن چیزی، تسویه حساب کردن.
پاک واوُدَنpăk văvodan: تمیز شدن.
پاکارpăkăr: ساختمانی که پایه های آن ساخته شده و آماده ی سقف زدن باشد.
پاکِنَpăkena: معمولا کنارکنده ها گودالی را با پا می کندند وگوسفند و بز تازه زاییده وبی رمق را در آن جا نگهداری می کردند.
پالاشpălăš: آبکش، سماق پالا.
پالامpălăm: پالان.
پامال بُبُدَنpămăl bobodan: پایمال شدن.
پامال گِلّووَنpămăl gellūwan: نابود شدن.
پامال واوُدَنpămăl văvodan: نابود شدن.
پامِّرpămer: بلند شو ( بی ادبانه ).
پانزُpănzo: پانزده.
پَتَpata: پَته.
پِت پِت کَردَنpet pet kardan: لکنت زبان داشتن.
پَتُّ پَنpato pan: پهن بد قواره.
پَتیگارpatigăr: پتیاره.
پَجِ چَسَّنpaĵe čassan: عقب نشستن.
پِچpeč: پیچ.
پِچ بَخَردَنpeč baxardan: پیچ خوردن.
پَچَ بَکیشووَنpača bakišūwan: عقب رفتن و آماده شدن برای خیز بَرداشتن.
پَچ پَچ شُدَنpač pač šodan: عقب عقب رفتن، کناره گیری کردن.
پُچ پُچوpoč počū: نجوا.
پَچُ پِش شُدَنpačo peš šodan: پس و پیش رفتن.
پَچِ جِدَنpače ĵedan: عقب زدن، کنارزدن، برگشت آب از جوی به سبب بسته بودن مسیر آن.
پَچِ دووَنpače dūwan: پس دادن.
پَچِ دیمpače dim: کم رو، خجالتی.
پَچِ شُدَنpače šodan: کنار رفتن.
پَچِ فِسَّنpače fessan: به تاخیر انداختن
زود به زود حامله شدن ( در مقام توهین به کار می رود ).
پَچِ فِسّووَنpače fessūwan: به تاخیر انداختن
کنایه از بچه به دنیا آوردن.
پَچِ کَتَّpače katta: عقب افتاده، کم عقل.
پَچِ کَتَّنpače kattan: پس ماندن، عقب ماندن.
پَچِ کُسَّنpače kossan: پاسخ ضربات حریف را دادن.
پَچِ گِرَتَّنpače gerattan: پس گرفتن.
پِچ گوشتیpeč gūšti: پیچ گوشتی.
پَچِ لَنگpače lang: لنگ و پاچه.
پَچِ واگِلنووَنpače văgellnūwan: بازپس فرستادن.
پَچِ واگِلّووَنpače văgellūwan: باز پس رفتن.
پَچِدووَنpačedūwan: پس دادن.
پَچَریاpačaryă: سه روز دیگر، دو روز پس از فردا، پسان فردا.
پَچِمُوpačemow: آب کثیف حاصل از شست وشوی لباس، شاید پَچین اُو ( آخرین آب، پسین آب ).
پَچواپَچواpačvăpačvă: عقب عقب.
پَچیلpačil: ازهم پاشیده و مضمحل.
پَچیل کَردنpačil kardan: چیزی را زیر فشار له کردن یا از هم پاشاندن.
پَچیل گِلّووَنpačil gellūwan: له شدن، مضمحل شدن.
پَچینpačin: آخرین، بعدی.
پِخpex: نوعی صوت برای راندن و ترساندن.
پُخَpoxa: خاک نرم.
پَخُ پیخpaxo pix: سرفه ی زیاد.
پِخ کَردَنpex kardan: ترساندن.
پَخشِ پَلاpaxše pală: پراکنده، متفرق.
پَخمَpaxma: پخمه، ساده لوح، چاق نادان.
پَرَّparra: چرخ (مجموعه ای از لاستیک، طوقه و...).
پَرُparo: پریروز.
پُر اُوpor ow: آب دار، پر آب.
پُر بُبُدَنpor bobodan: پر شدن.
پَرُ پاچَparo păča: ساق پا و اطراف آن.
پَرُ پاگانتparo păgănt: مقدمات حرف یا کاری را فراهم کردن، تبلیغات.
پُر چونوَpor čūŋwa: پر چانه، پر حرف.
پُر ریpor ri: پررو.
پَرِّ کَنارparre kanăr: محلّی دور، جای دور افتاده.
پَرُ کَنارparo kanăr: اطراف.
پَرِّ مُتُرparre motor: چرخ موتورسیکلت.
پَر وا کَردَنpar vă kardan: پر کندن مرغ و طیور.
پُر هَوسِلَpor hawsela: پر حوصله، صبور.
پِرارسالperărsăl: پیرارسال، دو سال پیش.
پِرانperăn: پیراهن.
پِران کِشperăn keš: ژاکت، پیراهن کشی.
پَرپَریجوparpariĵū: پروانه.
پَرتpart: پرتاب، پرت.
پَرت بُبُدَنpart bobodan: سقوط کردن، پرت شدن.
پَرت بَواتَّنpart bavăttan: سخن نامربوط گفتن.
پَرت کَردَنpart kardan: پرتاب کردن.
پَردَparda: پرده.
پَرِزparez: پرهیز.
پَرَزگparazg: پرستو.
پَرگَparga: جایی در کنج خانه ها که از تخته و گل سازند و پر از غله کنند، پرخو، فرخو.
پُرَنگارporangăr: پرحرف.
پَروونوَparvūŋwa: جواز ( پروانه ).
پِریاperyă: پریروز.
پَزpaz: زود پزنده.
پُز بُدووَنpoz bodūwan: پز دادن.
پَز گِلّووَنpaz gellūwan: ور آمدن، پختن.
پُژوَpožva: چوبک، گیاهی از تیره گون ها که از ریشه آن بجای صابون در شست وشو بهره می بردند.
پِسَّpessa: پسته.
پَس اُوpas ow: دومین آبیاری محصولات، پساب.
پَس پَچَریاpas pačaryă: چهارروز دیگر، سه روز پس از فردا.
پَس پَرُpas paro: سه روز قبل.
پَس پَرشُوpas paršow: پس پریشب ( سه شب قبل ).
پَس پِریاpas peryă: سه روز بعد.
پَسّاpassă: نوبت، پستا، دفعه ( دو پَسّا = دو بار ).
پَسّاآرنووَنpassăărnūwan: شروع کردن.
پِسّانpessăn: پستان.
پِسّان بَندَpessăn banda: پستان بند مخصوص دام.
پِسَّبَدpessabad: پدر صاحبت ( هنگام تعجّب ).
پَسداغpasdăγ: پس اتاق، اتاق کوچکی که در انتهای اتاق قراردارد.
پَسَند کَردَنpasand kardan: پسندیدن، انتخاب کردن.
پَسّوpassū: نهان خانه، گنجینه یا مخزنی که درگوشه ای از خانه سازند
بالای شلوار که آن را بر می گردانند و چیزی در آن پنهان می کنند.
پِسونَکpesūnak: پستانک.
پَشَpaša: پشه.
پِشpeš: پیش.
پِش اِمِدَنpeš emedan: پیش آمدن، اتّفاق افتادن.
پِش اِیوانpeš eyvăn: پیش ایوان، پیشگاه خانه.
پِش بَردَنpeš bardan: به پیش بردن.
پِش بَندpeš band: پیش بند.
پِشِ پا / پِش پاpeš pă / peše pă: جلو پا
کنایه از زمان کوتاه.
پُش پا دِربَسَّنpoš pă derbassan: پشت پا زدن به کسی.
پِش پالونیpeš pălūni: برآمدگی جلو پالان.
پُش پِران دارpoš perăn dăr: پشت پیراهن دار، کنایه از طایفه دار بودن و اصل و نسب داشتن.
پِش چَسَّنpeš čassan: پیش نشستن، جلو نشستن.
پُش راسpoš răs: پی در پی.
پِش رَسpeš ras: محصولی که زود تر از موعد خود رسیده باشد.
پُش زارpoš zăr: پشت آلت تناسلی.
پُش سَریاpoš saryă: پشت سر هم ( پی در پی ).
پِش شُدَنpeš šodan: جلو رفتن.
پِش غَدَم گِلّووَنpeš γadam gellūwan: پیش قدم شدن.
پُش غَلبولیpoš γalbūli: آشی که از آب و آرد و سبزی درست می کنند.
پِش فِسَّpeš fessa: پیش افتاده.
پِش فِسَّنpeš fessan: پیش انداختن.
پِش کَتَّpeš katta: پیش افتاده، سبقت گرفته.
پِش کَتَّنpeš kattan: جلو افتادن.
پُش کَردَنpoš kardan: ضعیف و لاغر شدن.
پُش کوگُ بَسَّنpoš kūgo bassan: به پشت سگ بستن، کنایه از ویران کردن.
پُش گُرمیpoš gormi: پس گردنی.
پِش مَرگpeš marg: پیش مرگ.
پِش نَماز / پِش نَماpeš namăz / peš namă: امام جماعت.
پُش واکَتَّنpoš văkattan: از پشت به زمین افتادن.
پِشاپِشpešăpeš: پیشاپیش، قبل از موعد.
پُشتُ پَسِلَpošto pasela: پشت و دور از چشم.
پَشتُ پَلیpašto pali: پشت و پهلو
کنایه از پشتیبان.
پُشتُ دیمpošto dim: پشت و رو.
پُشتُ دیم گِلّووَنpošto dim geūllwan: پشت و رو شدن ( لباس )، جابجایی.
پِشتَرpeštar: جلوتر، نزدیک تر
گذشته، قدیم ( پِشتَر مَردَم نان یَشان اَخَ = گذشته مردم نان جو می خوردند ).
پُشتیوانpoštivăn: پشتیبان.
پِشرَفpešraf: پیشرَفت.
پِشکpešk: قرعه ای که شریکان میان خود برای تقسیم املاک می ندازند.
پِشک آرنووَنpešk ărnūwan: قرعه کشی برای تقسیم کردن زمین، تفکیک کردن زمین.
پِشکَشpeškaš: هدیه، ارمغان، پیشکش.
پِشکِلpeškel: پشگل.
پِشگاpešgă: پیشگاه، ایوان.
پَشمُ پَغالpašmo paγăl: پشم و جز آن ( از اتباع ).
پِشنَهادpešnahăd: پیشنهاد.
پِشوازpešvăz: پیشباز، استقبال.
پَشیمان واکَردَنpašimăn văkardan: پشیمان کردن، کسی را از انجام دادن کاری منصرف کردن.
پَشیمان واوُدَن / بُبُدَن / گِلّووَنpašimăn văvodan / bobodan / gellūwan: پشیمان شدن.
پِشینpešin: پیشین.
پُغِ / پَغِpaγe / poγe: صدای ترکیدن ( تکیه بر هجای اوّل ).
پَغَرpaγar: کود حیوانات که پودر مانند است.
پَغَشتpaγašt: آثار عفونت های خشک شده که از موضعی جابجا می شوند.
پُکpok: یک بار مکش دود مواد دخانی به دهان
پتک.
پِک پِک کَردَنpek pek kardan: کم و زیاد شدن شعله ی چراغ نفتی همراه با صدا.
پَک سَردpak sard: کسی که نفوس بد می زند.
پِلَّpella: پلّه
پیله.
پِلَّ کَردَنpella kardan: سماجت کردن، پافشاری کردن، پیله کردن.
پِلمpelm: ورم لثه و دندان.
پَلُوpalow: پُلو.
پِلّوpellū: ابزاری چوبین که نخ دور آن می رشتند.
پِلّوpellū: پلّه ها
پیله (ها ).
پَلُو خُروpalow xorū: کفشدوزک.
پَلِوانpalevăn: پهلوان.
پَلُوجَpalowĵa: ذرت دو نیم شده و آب و شوید و ادویه را که در تنور می گذاشتند و صبح بر می داشتند.
پَلیpali: پهلو.
پَلیتَpalita: فتیله.
پَنpan: پهن.
پَن آرکَردَنpan ărkardan: پهن کردن، گستردن.
پَن شَمبُpan šambo: پنج شنبه.
پَن نَفَرpan nafar: پنج نفر.
پَن یَکpan yak: یک پنجم، خمس.
پَناpană: پهنا، پناه.
پَنامpanăm: پنهان.
پَناوادpanăvăd: جایی که باد بر آن نمی وزد.
پَنتیpanti: بی غیرت، رقّاص، لاابالی.
پَنجَ / پَنجوpanĵū / panĵa: انگشت.
پَنجا وُ یَکpanĵă wo yak: پنجاه و یک.
پَنجِرَpanĵera: پنجره.
پَنجِمَpanĵema: پنجمی.
پَندِرِpander: پنداری، گویا.
پَندِریpanderi: پنج دری.
پَنش تَنpanš tan: پنج تن.
پوچونوَpūčūŋwa: پود شانه، شانه قالی بافی، کوبه قالی.
پورَpūra: ذره، مقدار کم و ناچیز.
پور پوریpūr pūri: غذا خوردن با بی میلی.
پوز / پوزَpūza / pūz: دهان حیوانات.
پوزَ آرَوازِنَpūza ărawăzena: جواب سربالا می دهد.
پوز بیار کَردَنpūz biyăr kardan: بینی زدن، تکبر کردن، مجازا خوارگرفتن چیزی.
پوزَ دِ سَوالِ اِمِدَنpūza de savăl emedan: پوزه به سفاری ( ساقه های گندم و جو ) خوردن، کنایه از سرشکسته و خوار و دمق شدن.
پوس بَتِرَکووَpūs baterakūwa: پوست ترکیده کنایه از نافرمان.
پوس بَفِسَّنpūs bafessan: پوس انداختن، غلاف انداختن مار و....
پوس بَوَتَّنpūs bawattan: پوست کندن.
پوس‌پوس‌بُبُدَنpūs pūs bobodan: پوسته شدن.
پوسّینpūssin: پوستین.
پوشیدَ پَنامpūšida panăm: پوشیده و پنهان، مخفیانه.
پووَpūwa: پایه، ستون، دیوار
ابری که رگبار به همراه دارد.
پووِش تِ دِرشُدَpūweš te deršoda: ضربه ای خورده است.
پووِش کَتَّنpūweš kattan: جور بودن موقعیت، لازم شدن ( اگَر پووِش کَ مَنِی اَیگان = اگر لازم باشد من هم می آیم ).
پوووpūwū: پایه ها.
پِی آرگِرَتَّنpey ărgerattan: تعقیب کردن، دنبال کردن.
پِی بالpey băl: مدفوع حیوانات.
پِی جور بُبُدَنpey ĵūr bobodan: تحقیق کردن.
پِی جوریpey ĵūri: جست و جو.
پِی چِ دَردَنpey če dardan: دنبال چیزی بودن.
پی دارpi dăr: فربه، چاق.
پِی سَرpey sar: عقب، دنبال.
پی سوجpi sūĵ: وسیله ی روشنایی در قدیم که در آن به جای نفت از پی استفاده می شد، پی سوز.
پِی کَردَنpey kardan: ادامه دادن.
پِی گُ پیشpey go piš: پی و ستون، ستون و متعلّقات آن.
پِی یاpey yă: دنبال هم.
پیدِنَpidena: پونه.
پیدِنِ کوهیpidene kūhi: پونه ی بیابانی.
پیرpir: پسر.
پیرِ جَنpire ĵan: پیرزن.
پیرِ جَنُpire ĵano: پیر زنان.
پیرِ مَردُpire mardo: پیر مردان.
پیر وَچَّpir vačča: پسر بچّه.
پِیرَوpeyrav: پیرو، مطیع.
پِیرُویpeyrowi: مطیع، فرمانبر.
پیزَpiza: پیزی، شکم بزرگ.
پیزِریpizeri: سبد حصیری.
پیشَpiša: هسته هلو، زردآلو و جز آن.
پیش بَر شُدَنpiš bar šodan: گل درختان که بر اثر آفات از بین می رود.
پیشدیمpišdim: پیشانی.
پیشیم / پیشّیمpiššim / pišim: ظهر، بعد از ظهر.
پِیغَمبَرpeyγambar: پیامبر.
پیفتpift: صوتی برای ابراز تنفر از بوی نامطبوع.
پیکpik: پوک.
پیکَّpikka: پوکِّه.
پیگادَpigăda: پیاده.
پیگازpigăz: پیاز.
پیگاز غَلاpigăz γală: پیاز وحشی.
پیگاز ناغوpigăz năγū: پیازچه.
پیگالَpigăla: پیاله.
پیلpil: پول.
پیل پِشpil peš: بیعانه.
پیلُ پَلpilo pal: پول و پله، مبلغ موجود.
پیلَ کَردَنpila kardan: بهانه گرفتن.
پیلِکیpileki: پول دوست، کسی که با گرفتن رشوه کاری را انجام می دهد.
پیلوpilū: پیله.
پیلیکوpilikū: پولکی.
پِیمونوَpeymūŋwa: پیمانه.
پییَ آرنووَنpiya ărnūwan: آغاز کار هنگام کندن زمین با بیل.
پییووَنpiyūwan: خواستن.

↑ بازگشت به بالای صفحه