واژه‌های «ک»

۲۸۲ واژه در گویشِ ده‌آبادی

کَka: کاه.
کَka: چه کسی ( مصوت a / / تا حدودی متمایل به / e / است ).
کِke: خانه، ( کِ کَ شُدَ بُدِ = به خانه ی چه کسی رفته بودی؟ ).
کُko: کو؟
کَ اِ بِ کوییka e be kūi: کاهی به کوهی، کنایه از مطلب بی اساسی را گفتن برای شنیدن واقعیت و حقیقت از زبان دیگران.
کَ بُ اَتِش چَka bo ateš ča: کی بود می گفت چه، به قول معروف.
کَ خُرka xor: کاه خور، کاه خورنده.
کَ دَر پوس مالووَنka dar pūs mălūwan: پوست را از کاه پر کردن، درگذشته اگر به دلایلی مجبور می شدند گوساله تازه به دنیا آمده ای را بکشند پوست آن را با کاه پر می کردند و در مقابل گاو قرار می دادند، گاو با بوییدن و لیسیدن پوست گوساله اش، رگ می کرد و شیرش را رها می نمود.
کَ وُ کُتka wo kot: کاه وامثال آن.
کاچیkăči: غذایی که با آب و بلغور گندم یا ذرّت درست می کنند و بعد از آماده شدن، آن را در سینی بزرگ می ریزند سپس نعناع داغ و کشک وقرمه رادر چالی که وسط کاچی درست می کنند می ریزند و میل می کنند.
کارkăr: دستگاه کرباس بافی.
کاراجkărăĵ: گاراژ.
کارامسِراkărămseră: کاروانسرا.
کاربارkărbăr: کارو بار.
کارتkărt: کارد.
کارت اِمِدَنkărt emedan: کارد آمدن، کنایه از دچار نفخ شدن ( چارپایان ).
کارتانkărtăn: کارتن.
کارتِنَkărtena: عنکبوت.
کارخونوَkărxūŋwa: کارخانه.
کاروkărū: تارعنکبوت.
کازَkăza: سطح نسبتاً بلندتر از زمین.
کاسَkăsa: کاسه.
کاسِ چَمkăse čam: کاسه چشم.
کاسَ دَس گِرَتَّنkăsa das gerattan: کاسه دست گرفتن، کنایه از گدایی کردن.
کاسِ زانگkăse zăng: کاسه ی زانو.
کاسِ کیزَkăse kiza: کاسه و کوزه، چندین ظرف.
کاشکاkăškă: ای کاش.
کافِشَ اَمِلِمَkăfeša amelema: کاشف به عمل آمد، برملا شد، آشکار شد.
کالkăl: تره وحشی.
کالkăl: نارس.
کالاkălă: کلاه.
کالا جوkălă ĵū: کلاه کوچک.
کالا نَوِدیkălă navedi: کلاه نمدی.
کامبِزَkămbeza: کمبزه، خیارکج و معوج، میوه ی نارس طالبی و گرمک و خربزه.
کامواkămvă: کمباین.
کانجَkănĵa: کنج.
کانجِ پَسِلَkănĵe pasela: گوشه، کنج.
کانجارَkănĵăra: کنجاله.
کانجکاویkănĵkăvi: کنجکاوی.
کانجیkănĵi: کنجد.
کاندkănd: کند.
کاندَkănda: کُنده، هیزم کلفت و کوتاه.
کاند زِنkănd zen: کندذهن.
کاندِلَkăndela: ته کوزه، نصف کوزه.
کاوَندولkăvandūl: کُولو، گیاهی است.
کاووkăwū: کاهو.
کاهانkăhăn: کوهان شتر.
کَئیkai: کاهی، به رنگ کاه، از جنس کاه.
کَبوتkabūt: کبود.
کَپَّkappa: کَفّه.
کُپَّkoppa: توده، انباشته.
کَپِّ تَرازگkape tarăzg: کفّه ی ترازو.
کَپِّگلافدُو /گُلافتُوkappe golăfdow / golăftow: آن قسمت از گل آفتاب گردان که میوه و ثمره اش در آن قراردارد.
کَتkat: کتف.
کَتَّkatta: کته، قسمی پلو که آبکش نکنند.
کُت / کُتَkota/kot: کم، اندک.
کَت خداkat xdă: کد خدا.
کُتِ کُتَkote kota: کم کم.
کَتُ ِکُلُفت / کُلُفدkato koloft / kolfd: خیلی کلفت، دارای ضخامت بیش از اندازه.
کَتُ کُلینkato kolin: لگن خاصره و اطراف آن، باسن و اطراف آن.
کَتُ کَمَرkato kamar: کمر و اطراف آن.
کَتُ کولوkato kūlū: کلوخ و امثال آن.
کَتُّ کولوkato kūlū: کلوخ زیاد، انواع کلوخ.
کَتابkatăb: کتاب.
کَتاب خونوَkatăb xūŋwa: کتاب خانه.
کَترَkatra: دشنام، ناسزا.
کُتِرَkotera: توله سگ.
کُتِلَkotela: کم، اندک.
کُجkoĵ: شَل، فلج، بی حرکت.
کَج دارمریزkaĵ dărmriz: محتاط.
کَجُ کورkaĵo kūr: کج و معوج، بسیارکج و ناراست.
کَجِکیkaĵeki: کج.
کَچیزkačiz: قاشق چوبی، ملاقه.
کَچیلیkačili: فضولات پرندگان.
کَدانkadăn: کاهدان، انبارکاه.
کُدُمو/کُداموkodomū/kodămū: کدامین، کدامیک.
کَرkar: ( مصوت a / / تا حدودی متمایل به / e / است ) تنور.
کَرkar: ناشنوا.
کَرِkare: کرایه.
کُرkor: شرم مرد، آلت مردی.
کُرَّkorra: کره خر نر.
کَرِ کَردَنkare kardan: کرایه کردن، ارزش داشتن.
کَرایِkarăye: کرایه.
کُرپَkorpa: نوزاد چارپایان که دیرتر متولّد شده و کم رشد باشد.
کَرجوkarĵū: تنور کوچک.
کُرچkorč: جوانه.
کُردَ سیگا واوُkorda sigă văvo: کرد سیاه شد، حکایت شخصی افسانه ای که در هفدهم بهمن ماه برای جمع آوری هیزم به بیابان می رود هنگام بازگشت از شدت سرما سیاه شده و از بین می رود از این به بعد این واقعه ماده تاریخ شده است.
کَردیkardi: کرت، هر یک از بخش های تقریبا مساوی مزرعه.
کَردی کیزُوkardi kizow: نوعی بازی که در آن کودکان ضمن بازی با آب و خاک قطعات زمین کوچکی را شکل می دهند آنگاه با تقلید از کشاورزان آن را آبیاری می کنند.
کَرس باردَنkars bărdan: کسر آوردن، کم آوردن.
کَرس بُبُدَنkars bobodan: عیب و عار شمردن، کسر.
کِرکِرَkerkera: کرکره.
کَرکَریجوkarkariĵū: گیجگاه.
کَرگkarg: مرغ خانگی.
کَرگ سَراییkarg sarăi: کبک، بلدرچین.
کَرگِدانkargedăn: مرغدانی.
کَرمkarm: کرم ( حشره ).
کَرمالَkarmăla: تنورمال، کسی که تنور گلی را می سازد.
کِرمالَkermăla: پارچه ای برای تمیز کردن تنور.
کَرمِجوkarmeĵū: کرمک قرمز آب های راکد.
کَرمُکوجیلِش‌بَرِمِدوkarmo kūĵileš baremedū: .کرم و کجولش بیرون آمده است کنایه از این که بهانه گیری و سر و صدا کردن را در پیش گرفته است.
کَرِمَندkaremand: کرامند، باارزش.
کَرمولkarmūl: میوه یا خشکباری که کرم های ریزی در میان آن باشد، کرک خورده.
کُرّوkorrū: کره خر ماده.
کَرواسkarvăs: کرباس، پارچه ی نخی سفید.
کَرونوَkarūŋwa: شومینه، اجاق گلی.
کَریفانkarifăn: گیاهی است خاردار که در بهار می روید و خوراک شتر است.
کَساتkasăt: کساد، راکد.
کَشkaš: دامن، ناحیه ی زیر شکم و بالای ران.
کُشُkošo: کو؟، کجاست؟
کِش آدووَنkeš ădūwan: طولانی شدن بیش از اندازه ی زمان اجرای کاری.
کِش اِمِدَنkeš emedan: کشیده شدن
ادامه یافتن و دنباله پیدا کردن ( کاری ).
کَشالَkašăla: کشاله، فصل مشترک بین شکم و ران.
کَشالگkašălg: کشاله.
کِشدیkešdi: کشتی.
کَشَکkašak: نگهبانی، کشیک.
کِفتkeft: کتف، شانه، دوش.
کِفتُ کولوkefto kūlū: کنایه از نان های کوچک و کلفت.
کَفدارkafdăr: کفتار.
کُفرِ یَکانkofre yakăn: کن فَیَکون، نیست و نابود.
کَکkak: ساس.
کُکkok: کوک.
کُک دِربَسَّنkok derbassan: کوک زدن.
کَکُجkakoĵ: منداب ( گیاه ).
کَکُنو وادبَکیشووَنka konū văd bakišūwan: کاه کهنه را باد دادن کنایه از اختلافات بی اهمّیّت گذشته را مطرح کردن.
کَکوگَkakūga: جغد، کوکوه، کوکومه، کوکه.
کَگِلkagel: کاه گل، مخلوط کاه و گل برای اندودن بام.
کَلkal: ( مصوت a / / تا حدودی متمایل به /e/ است )، کلید.
کَلkal: گوسفند یا بُز بی شاخ.
کَلَّkalla: سر، رأس.
کُلkol: دانه ی انگور، انار و برنج و....
کُلkol: کوتاه
چاقویی که تیز نباشد، کُند ( کُلُ کوتاه ).
کُلِّkolle: بسیار، بیش از حد.
کَلِّ بانkalle băn: پشت بام.
کُلَ تازَ کَردَنkola tăza kardan: گلو تر کردن، تازه کردن گلو و رفع خستگی با خوردن شربت و شیرینی.
کُلَ تَر واکَردَنkola tar văkardan: گلو تر کردن، تازه کردن گلو و رفع خستگی با خوردن شربت و شیرینی.
کَلَّ خُرkalla xor: سر خور، کسی که نزدیکان خود را می آزارد به طوری که باعث مرگ آنان می شود.
کَلُ غُلف گِلّووَنkalo γolf gellūwan: چفت و محکم شدن.
کَل کَلkal kal: جر و بحث بی نتیجه.
کِل کِل کَردَنkel kel kardan: شلخته کارکردن.
کَلُ کُلینkalo kolin: کلید و کلیددان.
کَلِّ گُردkalle gord: دارنده ی سر بزرگ، انسان مهم و سرشناس.
کَلِّ مُغولیkalle moγūli: مُعَلَّق زدن، پشتک زدن.
کَل مَکَلkal makal: بحث زیاد و بی نتیجه.
کَلِّ مَلَغkalle malaγ: پشتک و وارو زدن
کَلاشkalăš: خارش.
کَلاشَkalăša: ته دیگی، برنج ته دیگ که برشته و قرمز می شود.
کَلافَkalăfa: کلافه.
کَلِّبُزوُkallebozū: سری که موهای آن را از ته تراشیده اند.
کَلبَندَkalbanda: کالک، خربزه نارسیده.
کُلبیتkolbit: کبریت.
کُلَتَّkolatta: کهنه و اسقاطی.
کِلِش کِلِش کَردَنkeleš keleš kardan: شلخته راه رفتن.
کُلُفتوkoloftū: نان ضخیم و بزرگ.
کَلَفسkalafs: کرفس.
کَلکkalk: گاز، اثر دندان گرفتن.
کُلکkolk: کُرک.
کَلک دِربَسَّنkalk derbassan: گاز زدن.
کَلک گِرَتَّنkalk gerattan: گاز گرفتن.
کَلِّگیkallegi: قسمتی از افسارکه اطراف سر شتر یا چارپا قرارمی گیرد.
کَلِمَkalema: کلمه.
کَلِموkalemū: کلمات.
کُلَندانkolandăn: دستگاه و چفت چوبی در حیاط و باغ، جایگاه کلید چوبی، کلون، کلیدان، آلت گشادن و بستن در.
کُلو جارkolū ĵăr: کلوخ زار، جایی که خیلی کلوخ دارد.
کَلَوشkalawš: دامن زنانه گشاد.
کُلوکkolūk: کوزه شکسته.
کُلووَد پَشم نَدارkolūwad pašm nadăra: کلاهت پشم ندارد کنایه از این که عرضه ای نداری.
کُلووَکkolūwak: کلاهک.
کَلیkali: قلاب شاخه گیری.
کَلیتَ کَردَنkalita kardan: چیزی را تصرّف کردن.
کُلینkolin: سه بند آدمی، لگن خاصره.
کَمِ آردِوِجkame ărdeveĵ: غربال آرد بیز.
کَمِ بارکِروkame bărkerū: غربالی که با آن غلات را بوجاری می کنند.
کَم دیدkam did: چشمان کم نور.
کَم ریkam ri: کمرو، خجالتی.
کَم زِنkam zen: کم ذهن.
کَمُ کارجوkamo kărĵū: خرده کاری، هم ور کاری.
کَم مُیگَkam moyga: کم مایه.
کَمِکِkameke: قدری، اندکی.
کَمِگَندَم وِجوkame gandam veĵū: غربالی که با آن گندم را می بیزند.
کَموkamū: الک، غربال.
کَنَkana: کنه، حشره ای خون آشام
کنایه از آدم سمج.
کُنَkona: کهن، کهنه.
کَنارُوkanărow: کنارآب، توالت.
کَنایَkanăya: کنایه.
کَندkand: کندوی زنبور.
کَندَkanda: جایی که در دامن کوه یا تپّه برای نگهداری گوسفندان کنده باشند.
کَندالkandăl: گودال.
کَندال فِسَّنkandăl fessan: چارپای بی رمق وناتوان را در گودال اندختن.
کَندُکُوkandokow: کندوکاو.
کَندیkandi: کسی که در بینی حرف می زند ( شاید ماخوذ از غنّه باشد ).
کَنِسکkanesk: خسیس.
کَنگِرَkangera: کنگره.
کُنوkonū: کهنه ها.
کَوانkavăn: کمان، آلتی که با آن پنبه را حلاجی می کنند.
کُوپَندَkūpanda: تلّی از خاک وهر چیز دیگر چه کوچک چه بزرگ.
کوپیلیkūpili: قد کوتاه.
کوتاkūtă: کوتاه.
کوتیلوkūtilū: فرق سر.
کوجیلوkūĵilū: سوسک سیاه
زگیل.
کودُ گالَkūdo găla: کود و زباله.
کودیkūdi: کدو.
کورکوریkūrkūri: زنگ کوچک گوسفندان.
کورکوری‌کَردَنkūr kūri kardan: سوسوی چراغ.
کورَم کَمیشُوkūram kamišow: کورم کمین رو، در مقام استخفاف و تحقیر "کورَم کَمیشُو " به رفتار ظاهراً مخفیانه دیگران اطلاق می شود.
کورمال کورمالkūrmăl kūrmăl: مانند کوران راه رفتن.
کورموشولkūrmūšūl: اشاره به کور موصلی است که اراده قتل یکی از ائمّه طاهرین را داشت امّا موفّق نشد اکنون در مقام استخفاف و تحقیر به کسی که چشمانی معیوب و ناقص دارند می گویند.
کوریچ گِلّووَنkūrič gellūwan: رشد اندک درختان و بی ثمری آن ها.
کوزِلkūzel: قسمت های سخت ساقه ی گندم و جو که خرد نمی شود.
کُوسَر بازیkowsar băzi: الم شنگه در آوردن.
کَوشkawš: کفش.
کوفَkūfa: مکان ویرانه ی قدیمی.
کوفَ گِلّووَنkūfa gellūwan: ویران شدن.
کوفتِ کاریkūfte kări: نوعی دشنام.
کوفتَرkūftar: کبوتر.
کوفتَر چائیkūftar čăi: کبوتر چاهی.
کوفتَرخانkūftarxăn: کبوتر خانه.
کَوکkawk: کبک، مرغی است معروف.
کُوکِرَkowkera: اسباب بازی.
کوگَkūga: کلب، سگ.
کوگِ سُوسُوkūge sowsow: سگ ولگرد.
کولkūl: دوش، شانه، کتف.
کولَkūla: زنازاده.
کَولkawl: لوله ی بزرگ و فراخ سفالین که در قنات به کار برند.
کَوِلَkavela: چربی توام با کثافت و چرک لباس یا سر و بدن.
کول خُ گِرَتَّنkūl xo gerattan: به گردن گرفتن.
کولَ کَردَنkūla kardan: زاییدن گوسفند یا بز قبل از بلوغ کامل.
کول گِرَتَّنkūl gerattan: بر دوش گرفتن.
کولاروkūlărū: بز ماده ای که هنوز نزاییده.
کولو کوگkūlū kūg: کلوخ کوب.
کولوجارkūlūĵăr: کلوخ زار، جایی که کلوخ زیاد دارد.
کولوزَkūlūza: سیب پنبه.
کولوکkūlūk: کوزه ی سفالین که دسته وگردن آن شکسته باشد.
کولوکوکَkūlūkūka: کلوخ کوب.
کُولیkowli: کنایه از شرور و جنجال به پا کن.
کولیت کولیتkūlit kūlit: صدای خرد شدن چیزهای خشک زیر دندان مثل قند و نبات.
کونَkūna: تلّ، کپه.
کُووَkūwa: حلقه نگهدارنده بیل و بیل دسته.
کووَسانkūwassăn: کوهستان.
کیَ وادَkiya văda: خانواده.
کیارَنجkiyăranĵ: آرنج.
کیالَkiyăla: ته کار، انتها، ته قالی.
کِیبانوkeybănū: کدبانو.
کیپkip: گرفته، محکم، استوار.
کیپ تا کیپkip tă kip: پر، گوش تا گوش، بدون هیچ روزنه ای.
کیچَkiča: کوچه.
کیچوkičū: کوچه ها.
کیرَkira: کوره، جایگاه آجر پزی دستی.
کیردkird: کیسه یا جوال گونه ای که برای حمل خاک یا چیز دیگر بر پشت الاغ اندازند.
کیریت کیریتkirit kirit: صدای جویدن موش و غیره، صدای ریز.
کیزَkiza: کوزه.
کیسَkisa: کیسه.
کیشkiš: صدایی برای دور کردن پرندگان
جوی، شیار.
کیشَ بَبَردَنkiša babardan: آب را از جوی با چادرشب به کرت بردن بدین گونه که به کمک چادرشبی که دو گوشه ی آن را به کمر خود می بستند و دو گوشه ی دیگرش را در دست گرفته، در طرفین خود باز می کردند و در فاصله ی دوری از کرت آب را به سوی آن می راندند.
کیشُ پُشتَkišo pošta: جوی و پشته.
کیش کیشkiš kiš: آوازی است برای تحریک سگ به پارس کردن و گرفتن دیگران.
کیشوkišū: جانوری کوچک تر از شپش، شپش مرغ.
کیشوگِش بیارِمِدَkišūgeš biyăremeda: انبوه شپش به او هجوم برده اند، کنایه از این که فقیر شده.
کیگاkigă: کجا.
کیگائیkigăi: کجایی، اهل کجا.
کیلَkila: قفیز، معادل ۱۴۰ متر مربع
پیمانه.
کیلِ چِ بُدَنkile če bodan: اندازه و قد و قواره ی چیزی بودن.
کِیل کردنkeyl kardan: اندازه گرفتن.
کینkin: سرین، نشستنگاه، مقعد.
کین آرکیشووَنkin ărkišūwan: خالی کردن محتوای کیسه یا گونی به طوری که کیسه یا گونی کاملاًً سر و ته شود.
کین پَچولkin pačūl: کر، ناشنوا.
کین کاسَkin kăsa: نوعی انگور سفید درشت که انتهای آن همچون ته کاسه صاف است.
کین کَلاش کِرَkin kalăš kera: گیاهی است بیابانی که در بهار می روید و همچون سیب زمینی است.
کین کَلیkin kali: جا کلیدی.
کین کیلیزوkin kilizū: کون خیزه، ته کون را روی زمین مالیدن و جلو رفتن چنانکه کودکان کنند.
کینالَkiŋăla: ته چیزی، انتهای چیزی.
کینبَلیkinbali: تره باری که در ته بوته ودر نزدیکی ریشه می روید.
کینوا کینوا بُشدَنkinvă kinvă bošdan: عقب عقب رفتن.
کِیوانوkeyvănū: کدبانو.
کییَkiya: خانه.
کییَ خاندkiya xănd: عروس را به خانه ی داماد دعوت کردن.
کییَ داریkiya dări: خانه داری.
کییَ کَواkiya kavă: منزل و مأوا.
کییَ وُ زَندِگیkiya wo zandegi: خانه و زندگی.
کییَ وارkiya văr: خانه وار.
کییَئیkiyai: خانگی.
کییِکَkiyeka: فلانی.

↑ بازگشت به بالای صفحه