واژه‌های «ی»

۹۴ واژه در گویشِ ده‌آبادی

یَya: جو ( مقابل گندم ).
یَ تُرشَya torša: جو ترش ( نوعی جو ).
یاyă: جا.
یا آرواندَنyă ărvăndan: مرتب ساختن بستر.
یا بِ یاyă be yă: جا به جا.
یا بِ یا کَردَنyă be yă kardan: جا به جا کردن، تغییر مکان دادن.
یا بِ یا گِلّووَنyă be yă gellūwan: جا به جا شدن، نقل مکان کردن.
یا بَرشُدَyă baršoda: متلاشی.
یا بَرشُدَنyă baršodan: از هم گسیختن، پاره شدن، از هم پاشیدن.
یا بَرکَردَنyă barkardan: هم زدن مایعات مثل آش و...
خراب کردن، به هم ریختن.
یا بَگِرَتَّنyă bagerattan: جا گرفتن، فضایی را اشغال کردن.
یا بِگِرَتَّنyă begerattan: بلند کردن چیزی، از زمین برداشتن.
یا بیyă bi: همدیگر، یکدیگر.
یا پِتَّنyă pettan: در هم پیچیدن.
یا خَردَنyă xardan: جا خوردن، کنایه از ترسیدن.
یا دارyă dăr: جا دار، وسیع، فراخ.
یا دَردَنyă dardan: جا داشتن.
یا فِسَّنyă fessan: جا انداختن.
یا کَتَّنyă kattan: جا افتادن.
یا کَردَنyă kardan: جا کردن ( گوسفند در آغل )، زندانی کردن.
یا کَریمyă kerim: کوکو، نوعی کبوتر.
یا کُلّووَنyă kollūwan: آبیاری سطحی کشت.
یا کَن گِلّووَنyă kan gellūwan: از جای کنده شدن.
یا کیشووَنyă kišūwan: تنگ کردن و جمع کردن در کیسه، گونی و....
یا نووَنyănūwan: جا گذاشتن، در چیزی را بستن.
یا وُ بالینyă wo bălin: جا و بستر.
یا وُ مَکانyăwo makăn: جای، مکان، محل زندگی.
یاد بیدyăd bid: یاد بود.
یادوyădū: جاری، همسران دو برادر.
یاراyără: همدیگر را ( یارا بَشاندیگَ = همدیگر را دیده اند ).
یازُّyăzzo: یازده.
یاکارyăkăr: زمینی که بلافاصله بعد از برداشت محصول دوباره کاشته شود.
یاکُلّاyăkollă: آبیاری سطحی شد.
یاگاyăgă: رختخواب، لحاف.
یاگاجَyăgăĵa: لحاف کوچک.
یاگادوزیyăgădūzi: دوختن لحاف و تشک و مانند این ها.
یالّا بُyăllă bo: زودباش.
یام شور / آم شورyăm šūr / ăm šūr: رخت کوبه، چوب دستی ای در حدود نیم متر که آن را محکم و استوار بر روی جامه های چرک آلود می کوبیدند تا چرک جامه همراه با آب و موادّ دیگر خارج شود.
یانجَyănĵa: یونجه.
یاواشyăvăš: یواش، آهسته.
یاوّلیyăwli: جا و بستر، رختخواب.
یَخَ / یَغَyaxa / yaγa: یقه.
یَداyadă: جدا.
یَدا بُبُدَنyadă bobodan: جدا شدن.
یَدا کَردَنyadă kardan: تفکیک کردن، جدا کردن.
یَدا واکَردَنyadă văkardan: جداکردن، برگزیدن.
یَدا یَداyadă yadă: به طور جداگانه، جدا جدا.
یُرتَyorta: اتاق.
یَسّارyassăr: نا پیرو، زبان نشنو، نافرمان.
یُشتَنyoštan: جستن، پیدا کردن، یوزیدن.
یُغُرyoγor: ستبر و عظیم الجثّه، گردن کلفت.
یُغُریyoγori: چاق و فربه.
یَکُ ایyakoi: ناگهانی.
یَک بارجَyak bărĵa: یکباره.
یَک پَلیyak pali: کسی که لباس نازک به تن دارد و زود سرما می خورد.
یَک تَنَyak tana: یک تنه، تنها.
یَک جاyak ĵă: یک جا، یکباره، کلّی.
یَک چَمی بَدیگَنyak čami badigan: با یک چشم دیدن.
یَک دَسyak das: یک دست.
یَک دَندَyak danda: یک دنده، سمج.
یَک راسyak răs: یکراست.
یَک رَنگyak rang: یک رنگ.
یَک سِرَyak sera: یکسره.
یَک شَمبُyak šambo: یک شنبه.
یَکَّ کَردَنyakka kardan: یکّه کردن بوته.
یَک نَواخدyak navăxd: یکنواخت.
یَک یَکyak yak: یکی یکی.
یَکا بَسyakă bas: فوری، ناگهانی، یک دفعه.
یَکَّلَّyakkalla: پی در پی.
یَکُّوyakkow: یکهو، ناگهان.
یَگ مووَyag mūwa: یکماهه.
یَگ وَرyag var: یک طرفه شدن، یه ور.
یَگ وِرِکیyag vereki: یک طرفه.
یَگ وِریyag veri: یک طرفی.
یَگال ( اَگال )yagăl / agăl: زانوبند شتر.
یَگانَyagăna: تک، تک فرزند.
یَگرَنگyagrang: یکرنگ.
یَلyal: کت مخمل زنانه.
یَمyam: گم.
یَم بُبُدَنyam bobodan: گم شدن.
یَمانyamăn: درد پستان همراه با تخریب بافت ها.
یَنِyane: یعنی.
یَوُ گَندِمیyawo gandemi: جو و گندمی، به رنگ جو و گندم.
یوتیمyūtim: یتیم.
یوتیم غورَyūtim γūra: کودک یتیم آزاررسان، بی پدر و مادر.
یوشyūš: جوش صورت
ناراحتی
داغ، جوش
جوش شیرین.
یوش بَخَردَنyūš baxardan: غصه خوردن
سازگاری داشتن
وصل شدن.
یوشُ غُروشyūšo γorūš: جوش و عصبانیت.
یوشَنyūšan: ابزاری چوبی و دوازده شاخه که برای باد دادن خرمن و جدا کردن دانه از کاه مورد استفاده برزگران است.
یوشیyūši: جوشی، زود ناراحت شونده، عصبانی.
یُولانyowlăn: رختخواب و متعلّقات آن.
یُولینyowlin: رختخواب و متعلّقات آن.
یُومyowm: یُمن، مبارکی.
یونوَyūŋwa: یانه، هاون سنگی ( اوستایی، hăvana ).

↑ بازگشت به بالای صفحه