واژه‌های «و»

۲۲۲ واژه در گویشِ ده‌آبادی

وَva: صوت تعجب به جای " وای " امروزی.
وِve: بهتر از ( نِ وِ نوگَ = این بهتر از آن است‌)
بی، بدون.
وِ آبِریve ăberi: بی آبرو.
وِ اَدِبیve adebi: بی ادبی.
وِ اُویve owi: بی آبی.
وِ باکve băk: بی باک.
وِ پَردَve parda: بی پرده.
وِ پَرواve parvă: بی پروا.
وِ پیلve pil: بی پول.
وِ تابve tăb: بی تاب.
وِ تامّانve tămmăn: بی آبرو، بی عفّت.
وِ تَمیزve tamiz: بی تمیز، کثیف.
وِ جانve ĵăn: بی جان، بی حال.
وِ جَوابve ĵavăb: بدون جواب، بی جواب.
وِ جَوازve ĵavăz: بی جواز.
وِ جَهَتve ĵahat: بی جهت.
وِ چِve če: بی چیز، فقیر.
وِ چَراve čară: بدون چراغ.
وِ چَکُ چونوَve čako čūŋwa: بی چک و چونه.
وِ چَمُ دیمve čamo dim: بی چشم و رو، حق ناشناس.
وِ خُve xo: بی خود.
وِ خَبَرve xabar: بی خبر.
وِ خَتَرve xatar: بی خطر.
وِ خُوve xow: بی خواب.
وِ خُوگَve xowga: بی خوابی.
وِ دَردve dard: بی درد، لفظ توهین آمیز.
وِ دونوَve dūŋwa: بی دانه.
وِ رَغve raγ: بی رگ و بی غیرت.
وِ رَفتve raft: بی ربط.
وِ رووَve rūwa: بی راهه.
وِ رَویگَve raviga: بی رویه.
وِ ریشَve riša: بی ریشه، بی اساس.
وِ زادُرودve zădorūd: بی زاد و رود، عقیم، بی فرزند.
وِ زَفتve zaft: بی ضبط، بی مبالات، بی قید.
وِ شَناختve šanăxt: بی شناخت.
وِ غَرارve γarăr: نا آرام، بی قرار.
وِ مَرِفَتve marefat: بی معرفت.
وِ مُوغِve mowγe: بی موقع، دیر هنگام، دیر وقت.
وِ مُیگَve moyga: بی مایه.
وِ ناخبَرve năxbar: بی خبر، بدون اطلاع قبلی.
وِ نوve nū: بدون آن، بی آن.
و ِوَجve vaĵ: بی وجه، نامعقول.
و ِوَلگve valg: بدون برگ.
و ِویرُ وار بُدَنve viro văr bodan: فراموش کار بودن.
وِ هُرتُ پُرتve horto port: بی مقدّمه.
وِ هَسابve hasăb: بی حساب، بی انداز.
وِ هوشve hūš: بی هوش.
وِ هَوصِلَve hawsela: بی حوصله.
وِ هَولُ وَلاve hawlo vală: بی مقدمه و بدون زمینه ی قبلی.
وِ هَیاve hayă: بی حیا.
وِآرve ăr: شخصی که تن پرور است و تن به کارنمی دهد.
واvă: پیشوند به معنی باز.
وا گولوشتَنvă gūlūštan: با دست یا چوب، پنبه، پشم، خاکستر و امثال آن را برای یافتن چیزی زیر و رو کردن.
وابِریگَنvăberigan: وا بریدن ( ماست و... ).
واپِتَّنvăpettan: وا پیچیدن
بسته بندی کردن.
واجvăĵ: صدا ( انسان ).
واجِدَنvăĵedan: پنبه و پشم را حلّاجی کردن
وازدن، رد کردن، پس زدن.
واچانووَvăčănūwa: سرد شده.
واچانووَنvăčănūwan: سرد کردن.
واچَشتَنvăčaštan: چشیدن.
واچووَvăčūwa: خنک شده.
واچیگَنvăčigan: باز چیدن، چیدن.
واچیلیشتَنvăčilištan: به نیش کشیدن.
واخارنووَنvăxărnūwan: آرام آرام زیر چیزی را خالی کردن.
واخَردَنvăxardan: نوشیدن
حرکت نامناسب دست یا پا که باعث صدمه شود.
وادvăd: باد، نسیم.
واد آرکُسَّvăd ărkossa: محصولی که در اثر باد رشد نمی کند.
واد باردَنvăd bărdan: ورم کردن، باد آوردن.
واد بُغَvăd boγa: کسی لُپ هایش بزرگ است.
واد بَکیشووَنvăd bakišūwan: باد دادن خرمن برای پاک کردن غلّه از خاک و خاشاک.
وادِ بُنَvăde bona: صدای شکم که در اثر غذای سرد به وجود می آید.
واد پا بَرکَردَنvăd pă bar kardan: استراحت کردن، پا دراز کردن.
واد غِبلِایvăd γeble i: باد قبله ای، بادی که از سمت جنوب می وزد.
واد فَتvăd fat: باد فتق، مرضی که بیضه بزرگ شود.
واد وِجَvăd veĵa: بادبزن.
واد وَز گِلووَنvăd vaz gellūwan: بادزده شدن، فاسد شدن، باد کشیدن.
واد ویلوvăd vilū: گردباد.
وادارنووَنvădărnūwan: اجیر کردن، نگه داشتن، وادارکردن، ایستانیدن.
وادَرزووَنvădarzūwan: دوختن.
وادَشتنvădaštn: دوختن.
وادکِشvădkeš: چسباندن استکان یا لیوان به موضع درد.
وادگیرvădgir: بادگیر، دریچه و روزنی که برای باد در خانه سازند.
وادوَرفvădvarf: باد برف.
وادوَزvădvaz: در معرض هوا قرارگرفته.
وادویلوvădvilū: گردباد.
وارvăr: بند یا سدّ خاکی که جلوی آب می بندند
پسوند به معنی مثل و مانند.
وار ایتَن چاغ کَردَنvăr itan čăγ kardan: تشویق کردن کسی.
وار چاغ کَردَنvăr čăγ kardan: راه آب را به جوی باز کردن.
وار‌آرکَردَنvăr ărkardan: راه آب را به جوی باز کردن.
وارامvărăm: باران.
وارِتَّvăretta: از هم پاشیده، فرو ریخته ( دیوار رَز وارِتَّ = دیوار باغ فرو ریخته ).
وارِتَّنvărettan: از هم پاشیدن، فرو ریختن.
وارداغِنوvărdăγenū: آبدزک.
وارسُمِنوvărsomenū: آبدزک ( حشره ).
وارَسّووَنvărassūwan: باز رسیدن، وارسی کردن.
وارگاvărgă: جایگاه آب بند خاکی.
وارونوَvărūŋwa: وارونه.
واریvări: مثل، مانند ( اَنار واری = مثل انار )، پسوند شباهت.
وازِلیکvăzelik: وازلین.
واسِvăse: برای، به جهتِ، به خاطر چیزی ( واسِ تُ را آردان = برایت برشمرم ).
واسِ نِ را کِvăse ne ră ke: برای این که، زیرا.
واسُتَّvăsotta: واسوخته، جاندارو نباتی که رشد اندکی دارد.
واسِرِشتَنvăsereštan: سرشتن.
واسِرَنگووَنvăserangūwan: منکر شدن.
واسَوزووَنvăsawzūwan: باز رستن، باز روییدن، روییدن.
واشُدَvăšoda: وارفته.
واشُدَنvăšodan: وارفتن، شرمسار شدن.
واشدووَن / واشتووَنvăšdūwan / văštūwan: ایستادن، ماندن، شدن ( هَوا گَرم واشدا = هوا گرم شد )، در اوستایی، avi-štă.
واشکافتَvăškăfta: شکافته.
واغَولووَنvăγawlūwan: بد قولی کردن.
وافَvăfa: بافه، دسته، علف یا محصول درو شده به اندازه گنجایش یک دست.
وافِسَتvăfesat: مجال، فرصت، گشایش، فتح باب.
وافیسّووَنvăfissūwan: خیس خوردن.
واکارvăkăr: دوباره کاشتن و نشا کردن گیاه یا نهال.
واکَتَّvăkatta: از قلم افتاده، خالی شده، در کشتزار اگر یکی از ردیف ها و یا جای گیاهان و نهال‌ها خالی باشد گویند.
واکَتَّنvăkattan: باز افتادن، جدا ماندن، فاصله گرفتن.
واکَشتَنvăkaštan: دوباره کاشتن.
واکیشووَنvăkišūwan: باز کشیدن.
واگِرَتَّنvăgerattan: باز گرفتن.
واگِلنووَنvăgelnūwan: باز آوردن، برگرداندن، منع کردن.
واگِلّووَنvăgellūwan: باز آمدن، برگشتن.
واگوردَvăgūrda: گوریده، نامرتّب.
وامُتَّvămotta: نحیف، نزار، لاغر.
وانvăn: پسوندی که بعد از اسم می آید و اسم شغل می سازد ( گَلِّوان = گلّه بان ).
وانووَنvănūwan: پژمرده شدن، تضعیف شدن
وانهادن، باز نهادن.
واوَجِدَنvăvaĵedan: گیراندن زغال، افروختن زغال.
واوَخشِنووَنvăvaxšenūwan: گیراندن زغال، افروختن زغال.
واوِدارنووَنvăvedărnūwan: وارسی کردن.
واوُدَنvăvodan: از هم پاشیدن، پاره شدن
باز شدن، شکفتن
شدن.
واوَشتَvăvašta: جوانه زده.
واوَشتَنvăvaštan: سبز شدن، جوانه زدن.
واوینیvăvini: وارسی.
واهَنگvăhang: تکان.
واهَنگ بُدووَنvăhang bodūwan: چیز آویخته ای را جنباندن.
وَتُّ وَلُوvatto valow: پراکنده، گسترده.
وَتَّرvattar: بدتر.
وِتَّرvettar: بهتر.
وَتیvati: پنبه فتیله شده، فتیله
کوتوله، کوتاه قد.
وَجانvaĵăn: قطع تخمگذاری مرغ خانگی.
وِجواveĵvă: ورم سر و صورت.
وجیغ وجیغvaĵiγ vaĵiγ: تکّه تکّه، پاره پاره.
وجیغ وجیغ کردنvaĵiγ vaĵiγ kardan: تکّه تکّه کردن پارچه، کاغذ و....
وَجینvaĵin: وجین، کندن علف هرز.
وَچَّvačča: بچّه.
وَچِّ دارvačče dăr: بچه دار.
وَچِّدانvaččedăn: بچّه دان، رحم.
وَچِّگیvaččegi: رفتار بچّه گانه
ایّام کودکی.
وَختِvaxte: وقتی، چون، زمانی که.
وَختِ وَدَvaxte vada: سر ساعت، سر موعد.
وِدved: بید.
وِد بَخَردَنved baxardan: بید خوردن.
وَدارvadăr: تقسیم کردن غله و علوفه هنگام درو که در یک نوبت از ابتدا تا انتهای یک قسمت درو می شود.
وِدارvedăr: بیدار.
وِدار اِمِدَنvedăr emedan: بیدار شدن.
وِدار کَردَنvedăr kardan: بیدار کردن.
وِدارخُوvedărxow: بیدار خواب.
وَرvar: کنار، پهلو، نزدیک، نزد، پیش.
وَرَّvarra: برّه.
وَر آرشُدَنvar ăršodan: ور رفتن، بی جهت گشتن و وقت را سپری کردن.
وَرِّ غوچvarre γūč: گوسفند نر بزرگ.
وَرُ وَچّوvaro vaččū: بر و بچّه ها.
وَربَوَشتَvarbavašta: صفت آدم عجول و ناآرام.
وَرزِنَvarzena: وردنه، چوبی که با آن خمیر نان را پهن سازند.
وِرگverg: فک.
وَرَم سوجَvaram sūĵa: ترش کردن معده.
وَرنووَنvarnūwan: جلوی آب را بستن.
وَرُوvarow: آبیاری.
وَرواندَنvarvăndan: کاری را انجام دادن و پیش رفتن.
وَریاvaryă: فراهم، پیش هم، کنارهم.
وَزvaz: وضع.
وِزارvezăr: بیزار.
وِزَنجیلvezanĵil: بیدانجیر، کرچک.
وَسvas: بس.
وَسَvasa: بس است، کافی است.
وَس بیدvas bid: بس بودن.
وَسِ کَردَنvase kardan: فرستادن، گسیل کردن.
وَساvasă: بسا، ای بس، ای بسیار.
وَسکِvaske: از بس.
وَسگِ کِvasge ke: از بس که.
وِسَّهَبvessahab: بی صاحب ( نوعی دشنام ).
وِشَveša: گرسنه.
وِشِveše: بیش از.
وَشتَvašta: شاخه های اضافی درختان.
وِشتَرveštar: بیشتر.
وِشَزvešaz: بیش از.
وَشنَvašna: کشتی که تا نوروز آبیاری نشده باشد.
وَشَندvašand: بارندگی.
وِشیجvešiĵ: گشنگی.
وِشیج کُنَvešiĵ kona: گرسنگی طولانی.
وِغِسارveγesăr: بیوه، زن یا مرد بی همسر.
وَغمvaγm: وقف.
وِکِ / وِکَزvekaz / veke: بهتر از.
وِگُدارvegodăr: بی گدار.
وَلِvale: محصولی که زمان آبیاری آن نزدیک است و نیاز به آبیاری دارد.
وَلَزگvalazg: شاخه.
وَلگvalg: برگ
ورقه
رشته آشی که از خمیر گندم سازند.
وَلگُ وَلاشvalgo valăš: برگ و امثال آن.
وَلگِجوvalgeĵū: برگ های ریز، برگ های ریز گندم و جو.
وَلَنگُ وازvalango văz: باز و گشاد
بی حساب و کتاب، بی قید و بند.
وِلَنگارvelangăr: بیهوده گوی.
وَلُوvalow: پهن شده، گسترده.
وِلّووَنvellūwan: رها بودن، افتاده بودن.
وَنگیزvangiz: جوجه ی گنجشک.
وَنگیسvangis: نیشگون، وشگون.
وَنگیس آجین کَردَنvangis ăĵin kardan: جایی را بسیار نیشگون گرفتن.
وَنُوvanow: درخت زبان گنجشک.
وو اِِمِدَنvū emedan: وا آمدن، جدا شدن از چیزی.
ووجیدvūĵid: وجود.
وورُّ وورvūrro vūr: تند و تند.
وول بَجِدَنvūl baĵedan: وول خوردن، جنبیدن، تکان خوردن.
وَهَرvahar: شخم زدن.
وَهَریvahari: زمین شخم زده.
ویرvir: یاد.
ویر اِمِدَنvir emedan: به یاد آوردن.
ویر واشُدَنvir văšodan: فراموش کردن.
ویر واکَردَنvir văkardan: به فراموشی سپردن، از یاد بردن.
ویزویز کِروvizviz kerū: جیرجیرک، زنجره.
ویسvis: بیست.
ویسُ یَکviso yak: بیست و یک.
ویسیvisi: بیست تومانی.
ویگَردَنvigardan: پاره کردن پارچه.
وِیلَ / بِیلَbeyla / veyla: دسته.

↑ بازگشت به بالای صفحه