واژه‌های «ن»

۱۵۳ واژه در گویشِ ده‌آبادی

نُno: نه.
نَ اَنگارna angăr: انگار نه انگار، کنایه از بی تفاوت بودن
کم حرف، کم سخن
ساکت باش، حرف نزن.
نِ بیne bi: این یکی.
نِ بی‌گِیne bi gey: این یکی هم.
نِ پَسّاne passă: این مرتبه، این بار.
نَ پَندارna pandăr: گمان نمی رود.
نِ چِne če: این چیز.
نِ چِشُne češo: این چیزها.
نُ خُشno xoš: ناخوش، زشت و ناپسند.
نِ دِne de: از این.
نِ راne ră: برای این، زیرا.
نَ کِna ke: مبادا.
نِ مُne mo: این ( مونّث ).
نِ مُne mo: این ها.
نِ مُوغِne mowγe: این زمان، اکنون، این موقع.
نِ وَختne vaxt: اکنون، این موقع.
نِ هَمُّne hammo: این همه.
ناnă: نیرو و توان.
نا بَندَnă banda: گلوبند.
نا دَردnă dard: بیماری گلو درد.
نااَلnăal: نااهل، ناخلف، نادرست.
نابیدnăbid: نابود.
ناپَرِزیnăparezi: ناپرهیزی.
ناتُوnătow: ناسازگار، بد ذات.
ناچاغnăčăγ: دشوار، نامناسب
ناخالَnăxăla: نخاله.
ناخانnăxăn: ناخن.
ناخان‌بَکیشووَنnăxăn bakišūwan: با ناخن چیزی را خراش دادن.
ناخُشnăxoš: ناخوش، بیمار.
ناخُشیnăxoši: بیماری.
ناخَن چینnăxan čin: قیچی.
نادَل گَرانnădal garăn: دل نگران، مضطرب.
ناسولیnăsūli: ضعیف و نزار.
ناشnăš: فراخوان گربه.
ناغnăγ: نخ.
ناغ زَلالnăγ zalăl: نخی که از موی بز تهیّه شده باشد.
ناغُلاnăγolă: کَلَک زن، باهوش، زیرک، حقّه باز.
ناغِلیسَnăγelisa: نای، خرخره.
نافیرnăfir: گم شده، نابود.
نافیر واکَردَنnăfir văkardan: نابود کردن.
نافیر واوُدَنnăfir văvodan: گم شدن.
ناگَلnăgal: دچار.
ناگَل گِلّووَنnăgal gellūwan: دچار شدن.
نالnăl: نعل.
نالَnăla: ناله.
نال بَندnăl band: نعل بند، آن که نعل بر سم ستور بندد.
نالِکَnăleka: نوزاد کمتر از چهل روز.
نالیnăli: نهالی، تشک.
نان بَرتاردَنnăn bartărdan: نان در آوردن، تامین معاش کردن.
نان بیارnăn biyăr: نان آور، تامین کننده ی مخارج خانواده.
نان تُوگَnăn towga: نان پخته شده بر روی تابه.
نان یَنnăn yan: نان جو (در پهلوی، yaven ).
ناهالnăhăl: نهال.
ناهاموارnăhămvăr: ناهموار.
ناهَسابnăhasăb: ناحساب، آن که حق را نادیده بگیرد.
ناهَساب بَواتَّنnăhasăb bavăttan: حرف ناحساب زدن، ناحق قضاوت کردن.
نَباداnabădă: مبادا.
نُپووَnopūwa: نپخته، خام و کم تجربه.
نَتیجَnatiĵa: نتیجه.
نَجاسَتnaĵăsat: نجاست.
نَجِسnaĵes: ناپاک.
نُختnoxt: نطق، سخنرانی.
نُختَnoxta: نقطه.
نَخُچیnaxoči: نخودچی.
نَخُدnaxod: نخود.
نَخُدیnaxodi: به رنگ نخود، نخودی.
نُخرازnoxrăz: گوسفند و بز پیش آهنگ گلّه.
نَخسnaxs: نقص.
نُخسَnoxsa: نسخه.
نَخشَnaxša: نقشه.
نِردnerd: قطعه ای در دستگاه بافندگی که پارچه به دور آن می پیچد.
نَرمُ نَشدnarmo našd: آهسته کار و کم تحرک.
نَرینیَnariŋya: نرینه.
نَزَر کَردَنnazar kardan: نظر زدن، چشم زخم زدن.
نَزِریگَnazeriga: نظریه.
نِزَنnezan: این گونه.
نِزَن چِnezan če: چنین چیز.
نِزَن چِ زَنnezan če zan: این طور چه طور، این چه راهی است؟
نِزَن چی⁭یnezan či yo: از این طور چیزها.
نِزَن دِnezan de: از این طرف.
نِزَن کِnezan ke: همین که، به محض این که، این طور که.
نِزَن واnezan vă: از این طرف، به این طرف.
نِزَن یاnezan yă: چنین جایی.
نِزِنیnezeni: این طوری، این گونه.
نَزّیکnazzik: نزدیک.
نَستَلیغ‌آرخاندَنnastaliγ ărxăndan: خط نستعلیق خواندن، کنایه از پاسخ نامربوط دادن.
نِسفِ شُوnesfe šow: نیمه شب.
نِسفِ نیمَnesfe nima: نصفه.
نِسفِ نیم واnesfe nim vă: نیم بها، نصفه قیمت.
نَسوغدnasūγd: زمین مشرف به غرب، جایی که آفتابگیر نیست.
نَسیnasi: گیاه خودروی بیابانی.
نَشاسَّnašăssa: نشاسته گندم.
نَشانnašăn: نشان.
نَشدnašd: کند رو، کم حرکت.
نُشُشتَnošošta: نشسته، ناپاک.
نَشونوَnašūŋwa: نشانه.
نَشونیnašūni: نشانی.
نَغّارَ / نَغّاروnaqqăra / naqqăru: طبل کوچک، نقاره.
نَغدَرnaγdar: این قدر، آن قدر.
نَغدیجَnaγdiĵa: کوچک ( مذکّر ).
نَغدیجوnaγdiĵū: کوچک ( مونّث ).
نَغشَnaγša: نقشه.
نَفnaf: نفخ، باد شکم
نفع.
نَفِغَnafeγa: نفقه.
نِفلَnefla: از دست رفته، نابود شده، تلف شده.
نُکتَnokta: نکته.
نَکِرَnakera: نکره، نخراشیده و زمخت.
نُکِش وووَم چیnokeš vūwam či: نوکش را چیدم، کنایه از این که دهانش را بستم واجازه صحبت به او ندادم.
نَگاnagă: نگاه.
نَگا کَردَنnagă kardan: نگاه کردن.
نَگَدnagad: نارس، میوه ی نارس.
نَگمَ/ نَوُ نَگمَnagma/nawo nagma: واژه ی توهین در پاسخ به کسی که با گفتن نه با کاری یا سخنی مخالفت کند.
نَلnal: پهنی کف پای شتر که بر روی زمین قرار می گیرد.
نَم آدووَنnam ădūwan: آب پس دادن، نم دادن.
نَم پَچِدووَنnam pačedūwan: نم پس دادن.
نَماnamă: نماز، ( نَمووَد بَوِجار = نمازت را بخوان ).
نَماز وِجارnamăz veĵăr: نمازگزار.
نَمبnamb: نم.
نَمبُ ناnambo nă: رطوبت.
نَمَکَد بَرِت‌گِر واکُnamakad baret ger văko: نمک را ریختی جمع کن، عبارتی است که هنگام زمین خوردن کودک بر زبان آورند.
نَمونوَnamūŋwa: نمونه.
نَناnană: نعناع.
نَنَجانnanaĵăn: مادر بزرگ.
نَنگارnangăr: کسی که کم حرف می زند.
نَنیnani: گهواره ی پارچه ای که از دو طرف به دیوار نصب می شود و کودک را در آن می خوابانند.
نو آلَnū ăla: آن طرف.
نو بیnū bi: آن دیگری.
نو چِ کِnū če ke: آنچه که.
نو زَنnū zan: آن گونه.
نو زَن دِnū zan de: از آن طرف.
نو زَن واnū zan vă: از آن طرف، به آن طرف.
نو گِیnū gey: آن هم.
نو وَختnū vaxt: آن وقت.
نَوا خونیnavă xūni: تقلید حرکات دیگران به منظور تمسخر و تحقیر، شکلک در آوردن.
نَواتِّنیnavătteni: نگفتنی.
نَوالَnavăla: غذای مانده به شکل خمیر و غیر قابل استفاده، تکّه غذایی که کنار گذارند.
نودِnūde: از آن.
نوزُّnūzzo: نوزده.
نوشِ جونوَدnūše ĵūŋwad: نوش جانت، گوارایت باشد.
نوغ / نوغیnūγi / nūγ: نو، تازه.
نوگُ / نوگینnūgin / nūgo: آن ها.
نُوهَnowha: نوحه.
نَهَnaha: نیست، وجود ندارد.
نی یِیni yey: این هم.
نیالَniyăla: این طرف.
نیرَnira: چوب جولّاهی که پارچه بر آن می بافتند.
نیش آفتُوniš ăftow: اوّل طلوع آفتاب، خورشید در حال طلوع، اوّلین اشعّه ی خورشید.
نیگاnigă: آنجا.
نیگا دِnigă de: از آن جا، در آن جا.
نیم داریnim dări: دست دوم، مستعمل.
نیمچَnimča: زنگ برنجی که در داخل آن زنگ های کوچکتری قرار دارد و به گردن شتر می آویزند.
نیملَnimla: پادو، کارگر نیمه وقت.
نیمیُوnimyow: نیمه باز، دری که نیمه باز باشد.

↑ بازگشت به بالای صفحه